Հնդկաստանի ԱԳ նախարարն առաջին անգամ Վրաստան է այցելում

Հնդկաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավարն առաջին անգամ պաշտոնապես այցելում է Վրաստան. հուլիսի 9-10-ը Սուբրամանյամ Ջայշանքարը Թբիլիսիում հանդիպելու է նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի, վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլիի, փոխվարչապետ, արտգործնախարար Դավիդ Զալկալիանիի և էկոնոմիկայի նախարար Նաթիա Թուրնավայի հետ:

Հնդկաստանի ԱԳ նախարարը Վրաստանին է փոխանցելու միջնադարյան Քեթևան թագուհու մասունքները, ով վրաց ուղղափառ եկեղեցու կողմից դասվել է սրբերի շարքին և համարվում է քրիստոնեական նահատակ: Հանդիսավոր արարողությունը կայանալու է Թբիլիսիի Սուրբ Երրորդության Մայր տաճարում (Սամեբա):

Վրաց արտաքին գերատեսչության հաղորդմամբ` Դելիի կողմից մասունքի փոխանցումն աննախադեպ որոշում է: Առկա կարգերի համաձայն` Հնդկաստանը չի դիտարկում այլ երկրին պատմական հուշարձանների և սրբությունների փոխանցում, որոնք հայտնաբերվել են իր տարածքում հնագիտական պեղումների ժամանակ:

Նշվում է, որ առկա բարյացկամ հարաբերություններից, փոխադարձ աջակցությունից և սերտ համագործակցությունից ելնելով` Հնդկաստանի վարչապետն աննախադեպ որոշում է ընդունել Քեթևան թագուհու մասունքները Վրաստանին հանձնելու վերաբերյալ:

Քեթևան Բագրատունին եղել է Կախեթի թագավորության թագուհին, ում 1614թ. գերեվարել է պարսից Աբաս 1-ին շահը: Սպահանում նրան թոռների` Ալեքսանդրի և Լևանի հետ նետել են զնդանը, որտեղ մնացել է 10 տարի: Պատմում են, որ շահը խոստացել է նրան Պարսկաստանի թագուհի կարգել, եթե իսլամ ընդունի: Չնայած տառապանքներին, թագուհին հավատքը չի ուրացել: 1624թ. սեպտեմբերի 13-ին Քեթևան թագուհուն այրել են:

Պորտուգալացի հոգևորականները, ովքեր ականատես են եղել թագուհու ողջակիզմանը, թաքուն վերցրել են նրա մասունքները: Գլուխը և աջ ձեռքն ուղարկել են Քեթևանի որդուն` Թեյմուրազ արքային, որոնք թաղվել են Ալավերդու եկեղեցում` 1723թ., սակայն հետագայում անհետացել են:

Նահատակ-թագուհու այլ մասունքներ տարվել են Վատիկան, Բելգիա, ինչպես նաև Գոայի Սուրբ Ավգուստինի տաճար (Հնդկաստան): 19-րդ դարի սկզբին վերջինս ավերվել է:

2013թ. Archeology հեղինակավոր պարբերականի լրագրողը հայտարարել է, որ Գոայի ավերակներում հայտնաբերված ոսկորները, ենթադրաբար, պատկանում են Քեթևան թագուհուն: ԴՆԹ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ քարե սարկոֆագից գտնված ձեռքի ոսկորները կապ չունեն Հնդկաստանի հետ և ունեն վրացական ծագում:

2017թ. Քեթևանի մասունքներն արդեն բերվել են Վրաստան` մոտ կես տարի ցուցադրելով Սամեբայի վանքում: Մինչև վերջնական հանձնումը Վրաստանին` թագուհու մասունքները պահվել են Գոայի ազգային թանգարանում:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Հնագետները հայտնաբերել են Եգիպտոսի հնագույն` «կորսված» մայրաքաղաքը (նկարներ)

Հնագետները Եգիպտոսում` Լուքսորում, որտեղ գտնվում է նաև Արքաների հովիտը, ավազների տակ հայտնաբերել են 3 հազարամյա «կորսված քաղաքը»:

«Աթոնի վեհացում» անվամբ հայտնի քաղաքը համընկնում է Ամենհոտեպ 3-րդի կառավարման տարիների հետ (մ.թ.ա. 1390թ.-ից): Ավելի ուշ այն օգտագործվել է փարավոնի ժառանգների կողմից, այդ թվում` Թութանհամոնի: Բալտիմորի Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի եգիպտական մշակույթի և հնագիտության պրոֆեսոր Բեթսի Բրայանի խոսքով` կորսված քաղաքի հայտնաբերումը Թութանհամոնի դամբարանից հետո հնագիտական ամենանշանավոր բացահայտումն է: Այն հազվադեպ հնարավորություն է ընձեռնում դիտարկելու հնագույն եգիպտացիների կյանքը զարգացած կայսրության դարաշրջանում:

© EMTA

Եգիպտացի հնագետ Զահի Հավասի ղեկավարած խումբը պեղումները սկսել է 2020թ. սեպտեմբերին: Հնագետները գտել են մեծ, լավ պահպանված քաղաք` անվնաս պատերով, հացի փուռերով ու վառարաններով, դամբարաններով ու սենյակներով: Հայտնաբերվել են բազմաթիվ գործիքներ, օղակներ, քարաբզեզներ (սրբաբզեզներ), կերամիկական գունավոր պարագաներ:

Գտածոներն ապացուցել են մի քանի ոլորտերի առկայությունը, ներառյալ մանածագործություն և ջուլհակություն, մետաղամշակություն և ապակեգործություն: Հնագիտական առաքելությունն իրականացվել է Եգիպտոսի զբոսաշրջության և հնությունների նախարարության հետ համատեղ:

© EMTA \ Գտածո

Պատմական արձանագրությունները ենթադրում են, որ բնակավայրն ունեցել է արքայական երեք պալատներ, որոնք պատկանել են Ամենհոտեպ 3-րդին: Քաղաքը հանդիսացել է կայսրության վարչական և արդյունաբերական կենտրոնը: Քաղաքի թվագրումը հաստատվել է փարավոնի կնիքով կավե աղյուսների օգնությամբ:

Քաղաքից հյուսիս հնագետները հայտնաբերել են գերեզմաններ, որոնք դեռ ուսումնասիրված չեն: Գիտնականները գտել են նաև ժայռափոր դամբարաններ` տարբեր չափերի: Հետազոտողները հույս են հայտնել, որ կպեղեն «ձեռք չտված» թաղումներ:

Բրայանի խոսքով` հետագա պեղումները պետք է տան այդ դարաշրջանի մեծագույն հանելուկի պատասխանը. «Ինչո՞ւ են Էխնաթոնը` Ամենհոտեպ 3-րդի որդին, և նրա կին Նեֆերտիտին երկրի մայրաքաղաքը տեղափոխել նոր վայր` Ամարնա:

Հայտնաբերված քաղաքը գտնվում է Նեղոսի արևմտյան ափին, Լուքսորի շրջանում, և ձգվում է դեպի արևմուտք` ընդհուպ մինչև Դեյր-էլ-Մեդինա:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Պերսեպոլիսի մոտ հայտնաբերվել են Կյուրոս Մեծի դարպասները

Իրանաիտալական հնագիտական արշավախումբը 10 տարվա հետազոտություններից հետո ապացուցել է, որ «Պարդիս Պարսեի» դարպասները ստեղծվել են Աքեմենյանների արքայատոհմի հիմնադիր Կյուրոս Մեծի հրամանով:

Հետազոտողների կարծիքով` «Պարդիս Պարսեի» հանդիսավոր դարպասները շահագործման են հանձնվել Կյուրոս Մեծի որդու` Կամբյուսեսի օրոք: Իրանաիտալական հնագիտական արշավախումբը Պյեր Ֆրանչեսկոյի (Բոլոնիայի համալսարան) և Ալիռեզա Ասկարի Չավերդիի (Շիրազի համալսարան) ղեկավարությամբ 10 տարում (2010-2020թթ.) մեծ քանակությամբ հնագիտական վավերագրեր են հայտնաբերել:

Հայտնաբերված դարպասները գտնվում են Պերսեպոլսից 3 կմ հեռավորության վրա: Դարպասներն ունեցել են 30 մետր լայնություն, 40 մետր երկարություն և 12 մետր բարձրություն: Կառույցի կենտրոնում գտնվել է միջանցքը, որն իրենից ներկայացրել է ուղղանկունաձև սենյակ` 8×12 մետր չափերով: Ներսում 4 աթոռ է հայտնաբերվել: Կենտրոնական միջանցքը երկու կողմերից դուրս է եկել դեպի Աքեմենյանների կամպուս:

Ալիռեզա Չավերդին նշել է, որ պատմական վավերագրերը և կառույցի դիմերեսի հարդարման համար կիրառված շինանյութերը ցույց են տալիս, որ դարպասները կառուցվել են մ.թ.ա. 539 թվականին` Կյուրոս Մեծի հրամանով Բաբելոնը նվաճելու պատվին:

Նկարը` © IRNA \ Կյուրոս Մեծի դարպասները, հնագիտական պեղումներ

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Եգիպտոսում հնդկական կապիկների գերեզման են հայտնաբերել

Մինչ օրս Աֆրիկայի հնագիտական պեղումներում հնդկական կապիկներ չէին հայտնաբերվել: Գտածոն վկայում է, որ Հին Եգիպտոսն առևտրային կապեր է ունեցել Հնդկաստանի հետ:

Նկար՝ © Marta Osypińska \ Մակակա տեսակի կապիկի մնացորդներ

Եգիպտոսում կենդանիների գերեզմանի պեղումների ժամանակ Վարշավայի համալսարանի Միջերկրածովյան հնագիտության կենտրոնի մասնագետները հայտնաբերել են կապիկների հուղարկավորություն: Սա վկայում է այն մասին, որ հին եգիպտացիներն ու հռոմեացիները նրանց Եգիպտոս են բերել Հնդկաստանից և պահել են որպես ընտանի կենդանիներ:

Կապիկների թաղվել են մոտ 2 հազար տարի առաջ՝ կենդանիների գերեզմանի տարածքում, որը գտնվում է Կարմիր ծովի ափին՝ հնագույն Բերենիս նավահանգստում: Գիտնականները պարզել են, որ կմախքները պատկանում են մակակա տեսակին, որոնք բնակվում են բացառապես Հնդկաստանի տարածքում:

Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի կենդանիների հնագետ Մարթա Օսիպինսկան նշել է, որ, իրենց կարծիքով, ազդեցիկ հռոմեացիները, որոնք ապրել են Բերենիսում, իրենց շրջապատել են տարատեսակ կենդանիներով: Նրանց շարքում եղել են նաև կապիկներ:

Կապիկների հուղարկավորությունից բացի՝ հնագետները գտել են նաև կատուների և շների գերեզմաններ: Ընտանի կենդանիները նրբորեն թաղվել են, նրանցից մեկը բրդե կտորով է ծածկված եղել: Կենդանիների մոտ հայտնաբերվել են նաև խեցեգործական իրեր, այդ թվում՝ ամֆորաներ:

Մարթա Օսիպինսկայի խոսքով՝ սա յուրահատուկ գտածո է: Մինչ օրս Աֆրիկայի հնագիտական պեղումները հնդկական կապիկներ չէին հայտնաբերել: Նա ուշագրավ է համարել այն, որ հնագույն գրավոր աղբյուրներն այդ մասին չեն հիշատակել:

Հնդկական կապիկների՝ հայտնաբերված կմախքները վկայում են, որ Հին Եգիպտոսն առևտրային կապեր է ունեցել Հնդկաստանի հետ, որտեղից բերվել են համեմունքներ, գործվածքներ և պերճանքի այլ պարագաներ:

Telegram

Advertisements

Մայաներն իրենց քաղաքը լքել են խմելու ջուր չունենալու պատճառով

Քաղաքի ամբարների մնացորդներում գիտնականները հայտնաբերել են տոքսիկ նյութեր, որոնք առաջացել են որմնանկարներում կարմիր գույնի համար օգտագործված սնդիկի պատճառով:

Ավելի քան 1000 տարի Տիկալը հանդիսացել է մայաների քաղաքակրթության կողմից երբևէ կառուցված ամենախոշոր և ամենակարևոր քաղաքային կենտրոններից մեկը: Սակայն 9-րդ դարի վերջերին այդ մեգապոլիսն անկում է ապրել. Տիկալը և մայաների մի շարք այլ քաղաքներ լքվել են: Ցինցինատիի համալսարանի գիտնականների նոր հետազոտությունը պատասխանել է այն հարցին, թե ինչու են բնակիչները հեռացել քաղաքից:

Հետազոտողներն ուսումնասիրել են ներկայիս Գվատեմալայի տարածքում գտնվող հնագույն քաղաքի ամբարների մնացորդները և հայտնաբերել են տոքսիկ աղտոտվածության հետքեր, որոնք Տիկալի ջուրը դարձրել են խմելու համար ոչ պիտանի:

© Nicholas Dunning, Տիկալ քաղաքը՝ մոտ հազար տարի առաջ, մոդելավորում

Մինչև 100 հազար բնակիչ ունեցող, լճերից ու գետերից մեկուսի, երաշտի ենթարկված հսկայական քաղաքի համար անձրևաջրերի աղտոտված հավաքիչները կարող էին աղետի հանգեցնել:

Գիտնականները նշել են, որ Տիկալի կենտրոնական ջրամբարների վերածումը կենսապահովման վայրից վարակի ու հիվանդությունների էպիկենտրոնի կարող էր դառնալ հնագույն քաղաքի դատարկման պատճառ:

Հասկանալու, թե ինչպես է Տիկալի ջրամբարային համակարգն ապահովել քաղաքի բնակչությանը (այնուհետև՝ չի կարողացել ապահովել) հետազոտողների խումբը կենսաբան Դևիդ Լենցի գլխավորությամբ նմուշներ են վերցրել քաղաքային 10 ամբարների մնացորդներից:

Հնագույն կեղտի մեջ պահպանված ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել ամբարներում ցիանոբակտերիաների (կապտականաչավուն ջրիմուռների) երկու տարբեր տեսակների առկայություն: Տվյալների համաձայն՝ այդ օրգանիզմները՝ Planktothrix и Microcystis, Տիկալի ջրամբարներում գոյություն են ունեցել քաղաքի զարգացման ընթացքում՝ հարյուրամյակներ շարունակ: Սակայն այդ կապտականաչավուն ջրիմուռները ծաղկում են չորացման դեպքում, ինչը և տեղի է ունեցել բնակչների կողմից քաղաքը լքելուց առաջ: Հետազոտության համահեղինակ Քենեթ Թանքերսլին նշել է, որ ջուրը կեղտոտ է եղել, իսկ համը՝ անտանելի. ոչ ոք չի ցանկացել խմել այդպիսի ջուր:

Ցիանոբակտերիաները ջրում միակ տոքսիկ աղբյուրը չեն եղել: Հետազոտությունը մնացուկներում ցույց է տվել նաև սնդիկի մեծ քանակություն: Շրջակա միջավայրից սնդիկով աղտոտվածության հնարավոր աղբյուրների բացառումից հետո (ջրավազաններում սնդիկի մոխրաջրում հատակային ապարներից կամ հրաբխային մոխրի հայտնվելը դրանցում) հետազոտողները հասկացել են, որ մեղավոր են եղել, հավանաբար, հենց մայաները: Քենեթ Թանկերսլիի խոսքով՝ գույնը մայաների հնագույն աշխարհի համար կարևոր է եղել, ինչն էլ նրանք օգտագործել են իրենց որմնանկարներում: Գիպսը կարմիր գույնով ներկելիս (կարմիրը հետագայում օգտագործվել է հուղարկավորությունների դեպքում) մայաներն այն հարստացրել են երկաթի օքսիդով՝ տարբեր երանգներ ստանալու նպատակով:

© Jimmy Baum, Տիկալ քաղաքը

Ցավոք սրտի՝ մայաները գույների բաղադրությունում կիրառել են նաև ծծմային սնդիկ (կինաբարիս)՝ ամենատարածված սնդիկային հանքանյութը, որը տոքսիկ է իրեն դիպչող մարդկանց համար:

Հնարավոր է՝ այդ տոքսիկությունը հայտնի է եղել մայաներին և հնագույն այլ ժողովուրդների, սակայն անվտանգ վարվելով կինաբարիսի հետ՝ նրանք, գիտնականների կարծիքով, դժվար թե գիտակցեին, որ ժամանակի ընթացքում անձրևաջուրը քաղաքի ջրավազանների ներկված մակերեսների տոքսիկ նյութերը լվանում է:

Արդյունքում՝ Տիկալի բնակիչները, հավանաբար, սնվում էին սնդիկ պարունակող ուտելիքով: Միևնույն ժամանակ եղանակային չորացումը և շրջակա միջավայրի վիճակի վատթարացումը մեծագույն խնդիր էին մայաների համար: Սակայն խմելու քաղցրահամ ջրի անբավարարությունը, որը հնագույն քաղաքակրթության մշակույթում կարևոր սիմվոլ էր, հնարավոր է՝ դարձել է երաշտից ու աղտոտվածությունից տուժած քաղաքի վերջին հարվածը:

Այդ բոլորը միասին պետք է հանգեցնեին բնակիչների բարոյալքմանը, ովքեր ջրի ու մթերքի սպառվող պաշարների պատճառով, մասնագետների խոսքով, ստիպված էին լքել իրենց տները:

Telegram

Բուլղարիայի Բուրգաս քաղաքում հնագետները թրակիացիների տաճար են գտել

Թրակիական տաճարը թվագրվում է մ.թ.ա. 5-4-րդ դարերով: Պեղումները ցույց են տվել, որ այստեղ կատարվել են ծիսական արարողություններ, մատուցվել են զոհեր:

Նկարը՝ © RHM Burgas, Բուրգաս, Բուլղարիա, հնագիտական պեղումներ

Բուլղարիայում շինարարական աշխատանքների ժամանակ թրակիական տաճար է հայտնաբերվել: Շուրջ 2500 տարեկան հնագիտական հուշարձանը, հավանաբար, թրակիական ցեղախմբերի կողմից կիրառվել է ծիսական նպատակներով: Բացահայտումը փորձագետներին հնարավորություն կտա լավագույն հասկանալ այդ ազգությանը, որը հաճախ էր թշնամանում հույների ու հռոմեացիների հետ:

Տաճարը հայտնաբերվել է Սև ծովի ափին գտնվող Բուրգաս քաղաքում՝ երկու բազմաբնակարան շենքերի միջև ընկած հատվածում: Հնագետները հետազոտել են տարածքը և եզրակացրել, որ այն օգտագործվել է թրակիացիների կողմից: Տաճարը մի քանի խորշերից բաղկացած համալիր է, որտեղ աստվածներին ծիսական զոհեր են մատուցվել:

Նկարը՝ © RHM Burgas, Բուրգաս, Բուլղարիա, հնագիտական պեղումներ

Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ հնագույն կերամիկական ամֆորաներ ու գավաթներ: Հաստատվել է, որ գտածոները թվագրվում են մ.թ.ա. 5-4-րդ դարերով: Բացի այդ՝ հայտնաբերվել են նաև մարդկային կմախքներ ու կենդանիների ոսկորներ, ինչպես նաև փայտածուխի շերտեր, ինչը մատնանշում է զոհաբերության հանգամանքը:

Որոշ գտածոներ ցույց են տալիս, որ տեղացիներն ակտիվորեն զբաղվել են արհեստագործությամբ: Գավառագիտական պատմական թանգարանից Միրոսլավ Կլասնակովը նշել է, որ հնավայրում հայտնաբերված կերամիկայի շուրջ 80%-ը տեղացիների ձեռքի աշխատանքն է:

Գտածոն ապացույցներ է ներկայացնում թրակիացիների ծեսերի ու հավատի մասին: Հնդեվրոպական այս ցեղերը գերիշխել են Բալկանների հյուսիսային շրջանների մեծ մասի նկատմամբ, գործուն ներկայացվածություն են ունեցել Փոքր Ասիայի հյուսիս-արևմուտքում: Բազմաթիվ թրակիացիներ միավորված էին Օդրիսյան թագավորությունում, որը Մակեդոնական կայսրության մաս դարձավ, բայց հետագայում, դեպի Բալկաններ կելտական արշավանքներից հետո (մ.թ.ա. 3-րդ դար), կրկին անկախացավ: Թրակիական մշակույթը հայտնվել է պարսկական և հունական մշակույթների խիստ ազդեցությանը:

Հավանաբար՝ ամենահայտնի թրակիացին Սպարտակն էր, ով մ.թ.ա. 1-ին դարում գլխավորել է հռոմեացիների դեմ ամենահաջողված ապստամբությունը:

Թրակիացիների թաղման արարողությունների մասին գրել է Հերոդոտոսը՝ նշելով, որ հանգուցյալի մարմինը ցուցադրվել է 3 օր: Այդ ընթացքում տարբեր տեսակի կենդանիներ են զոհաբերում, իսկ հուղարկավորության ձայնարկումներից հետո հոգեհաց են մատուցում: Դրանից հետո մարմինն այրում են կամ այլ կերպ հանձնում հողին: Գերեզմանաթումբը ծածկելուց հետո կազմակերպում են տարբեր մրցույթներ: Բարձր պարգևների են արժանանում մենամարտի մասնակիցները՝ կախված մրցման կարևորությունից: Հերոդոտոսի նկարագրությամբ՝ այսպիսին են եղել թրակիացիների հուղարկավորության արարողությունները:

Հնավայրում գտնվել են նաև ավելի ուշ շրջանի պարագաներ, այդ թվում մ.թ.ա 1-ին դարի մետաղադրամ՝ Ապոլոնիումի (Հեփթայքենթի որդի, Ռեմեթալկ 2-րդ արքայի զորավար): Դա կարող է ցույց տալ, որ տաճարը դարեր շարունակ շահագործվել է: Հաղորդվում է, որ հնավայրում պեղումները դեռ շարունակվում են:

Telegram

Հնագետները հայտնաբերել են մայաների ամենամեծ ու ամենահին շինությունը

Մեքսիկայի Տաբասկո նահանգում գտնված Ագուադա Ֆենիքսը կառուցվել է Տեոտիուականեի Արևի բուրգից առնվազն հազար տարի առաջ՝ մ.թ.ա. 1000-800թթ.:

Նկարը՝ © Takeshi Inomata, Ագուադա Ֆենիքս, 3D պատկեր

Մեքսիկայի հարավարևելյան Տաբասկո նահանգում հայտնաբերվել է մինչիսպանական ժամանակաշրջանի ամենամեծ շինությունը, որը պատկանում է մայաների քաղաքակրթությանը: Գիտնականների խոսքով՝ այն ամենահինն է:Կատարված ուսումնասիրությունների համաձայն՝ Ագուադա Ֆենիքս (Aguada Fénix) անվամբ հուշարձանն ուղղանկյունաձև հսկայական բարձրադիր հրապարակ է՝ 1413 մետր երկարությամբ, 399 մետր լայնությամբ և 10-15 մետր բարձրությամբ:

Ռադիոածխածնային վերլուծության համաձայն՝ Ագուադա Ֆենիքսը կառուցվել է շուրջ 1000-800թթ. (մ.թ.ա). համեմատության համար՝ Մեզոամերիկայում կառուցված խոշորագույն շինություններից մեկը՝ Տեոտիուականեի Արևի բուրգը, թվագրվում է մ.թ.ա. 200-ականներին (հրապարակը՝ 225 մետրը 225-ի վրա), Լուսնի բուրգը՝ մ.թ. 200-ից 500-ի սահմաններում, իսկ Սեյբալ քաղաքի ծիսական կենտրոնը սկսել են կառուցել մոտավորապես մ.թ.ա. 800-ականներին: Մինչ օրս համարվել է, որ մայաների ոչ մեծ գյուղերը սկսել են առաջանալ մ.թ.ա. 1000-350թթ.:

Ագուադա Ֆենիքսի արտաքին տեսքը ենթադրում է, որ մայաների մշակութային վաղ հանրույթները հավասարապաշտ են եղել (էգալիտար) և ազդեցիկ վերնախավ չեն ունեցել: Այդպես են կարծում Տուսոնում գտնվող Արիզոնայի համալսարանի գիտնականները: Տեղանքի եռաչափ քարտեզի ստեղծման համար հետազոտողների խումբը աերոլուսանկարահանում է իրականացրել՝ օգտագործելով լիդար՝ ակտիվ օպտիկական համակարգերի օգնությամբ առանձնացված մարմինների վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման և վերամշակման տեխնոլոգիա: Այդպիսով «սքանավորվել» են Տաբասկո նահանգի հողերը, հայտնաբերել 21 ուղղանկյուն հարթակներ, որոնց վրա մայաները, հավանաբար, իրենց ծեսերն ու արարողություններն են իրականացրել:

Սակայն Ագուադա Ֆենիքսը հայտնաբերվածներից ամենամեծն է եղել: Հնագիտական պեղումների արդյունքում հետազոտողները պարզել են, որ շինվածքը շրջապատված է ավելի փոքր հարթակներով, ամբարտակներով ու ջրամբարներով, բացի այդ՝ դեպի հրապարակ եկող 7 ճանապարհ: Առավել ուշագրավ է, որ Ագուադա Ֆենիքսը հնարավոր է նշմարել միայն երկնքից. գետնի վրա այն պարզապես թմբի նման է:

Արիզոնայի համալսարանից Տակեշի Ինոմատան պատմել է, որ հսկայական հրապարակը հայտնաբերվել է Մեքսիկայի կառավարության կողմից տրամադրված ցածր կետայնությամբ լիդարի օգնությամբ: Այնուհետև վերցրել են բարձր կետայնությամբ լիդար՝ հաստատելով խոշոր շինվածքի առկայությունը: Նրա խոսքով՝ տարածքում բնակիչներ կան, սա ջունգլի չէ, սակայն Ագուադա Ֆենիքսի հատվածը հայտնաբերված չի եղել, քանի որ հարթ է ու մեծ, և առանց լիդարի սովորական բնապատկերի է նման:

Ձախ կողմում՝ Ագուադա Ֆենիքսը՝ ինքնաթիռից, աջում՝ լիդարի օգնությամբ արված 3D պատկերը, © Takeshi Inomata

Մասնագետները ենթադրում են, որ Ագուադա Ֆենիքսի շինարարությունը բարդ խնդիր է եղել, որին մասնակցել են հազարավոր մարդիկ: Այդուհանդերձ՝ հարկադիր աշխատանքի ոչ մի ապացույց առկա չէ: Գիտնականները համարում են, որ հրապարակը կառուցել են կիսաքոչվորները, ովքեր բնակվել են տարածքում և աշխատել են միասին: Նրանք կառույցը նմանեցրել են կոմունալ բաց տարածության:

Այն մասին, որ Ագուադա Ֆենիքսը չի կառուցվել իշխող դասի ներկայացուցիչների համար, վկայում է նրանց նվիրված քարե արձանների բացակայությունը: Այն փաստը, որ մայաները հուշարձանային շինություններ են կառուցել ավելի վաղ, քան համարվել է մինչ օրս, դեռ այն ժամանակներում, երբ սոցիալական անհավասարությունն այդքան նշանակալից չի եղել, հնագետներին ստիպում է վերաիմաստավորել նախկին բազմաթիվ հետազոտություններ:

Բաժանորդագրվեք մեր Telegram ալիքին

Հնագետները Եգիպտոսում Նոր թագավորության 20-ից ավել սարկոֆագ են գտել

Եգիպտոսի Լուքսոր քաղաքի մերձակայքում հայտնաբերվել են 18-րդ դինաստիային պատկանող (մ.թ.ա. 1550-1292թթ.) երկու տասնյակից ավել փայտե սարկոֆագներ: Բոլոր սարկոֆագները ներկված են վառ նախշերով և լավ պահպանված են: Դրանք հայտնաբերվել են Էլ-Ասասիֆի դամբարանադաշտում, որտեղ գտնվում են 15, 16 և 18-րդ դինաստիաների դամբարանները:

Եգիպտոսի հնությունների նախարարությունը հաղորդել է, որ գտածոն խոշորագույններից է և վերջին տարիների ամենաարժեքավորը: Այստեղ սարկոֆագները տեղադրված են եղել երկու շարքով՝ իրար վրա:

Հոկտեմբերի 19-ին հնագիտական պեղումների վերաբերյալ մամուլի ասուլիս է կայանալու, որտեղ հնագետներն ու նախարարության ներկայացուցիչները մանրամասն կխոսեն գտածոյի մասին:

EGYPT ANTIQUITIES MINISTRY

Էլ-Ասասիֆի դամբարանադաշտը գտնվում է Արքաների հովտի հարևանությամբ, որտեղ Նոր թագավորության փարավոնների գերեզմաններն են հայտնաբերվել: Էլ-Ասասիֆում հիմնականում Հին Եգիպտոսի ուշ շրջանի դամբարաններն են՝ մ.թ.ա. 664-332թթ.: Այստեղ երկու դամբարաններ կան, որոնք վերաբերում են 18-րդ դինաստիային՝ Նոր թագավորության առաջին դինաստիային: Այս շրջանի փարավոններից են Ահմոս I-ը, Հաթշեփսուտը, Թութմոս III-ը, Ամենհոտեպ III-ը, Էհնաթոնը և Թութանհամոնը:

Այս տարածքում հայտնաբերվել է նաև արդյունաբերական գոտի՝ արտադրամասեր՝ ոսկերչական և այլ իրերի պատրաստման համար, ինչպես նաև վառարան՝ կերամիկական պարագաների այրման համար:

Կրասնոյարսկում նոր ժայռապատկերներ են հայտնաբերվել

Կրասնոյարսկի երկրամասի հարավում գտնվող ժայռապատկերային մշակույթի Շալաբոլինո հուշարձանային տարածքում գիտնականները նոր պատկերներ են հայտնաբերել:

Նախկինում անհայտ ժայռապատկերները գիտնականներին հաջողվել է գտնել համակարգչային տեխնոլոգիաների միջոցով: Բացի այդ, հետազոտողները հստակեցրել են ավելի վաղ հայտնաբերված նմուշները, իսկ անօդաչու թռչող սարքերի օգնությամբ գիտնականները դիտարկել են նաև դժվարամատչելի տեղանքների գրավոր գտածոները:

Արշավախմբի ղեկավար Ալեքսանդր Զաիկան նշել է, որ հայտնաբերված նմուշները հիմնականում վերաբերում են անտրոպոմորֆ կերպարներին (մարդանման): Դրանք նման են ավելի հյուսիս՝ Անգարի հատվածում հայտնաբերված ժայռապատկերներին:

Շալաբալինոյի նորահայտ ժայռապատկեր: Նկարը՝ tass.ru կայքից

Հաղորդվում է, որ պատկերները թվագրվում են նեոլիթի և էնեոլիթի դարաշրջաններին (12000-3200 տարի առաջ): Ժայռերի վրա պատկերված են կենդանիներ, նավակներ, պոչավոր և կարճ վերին վերջույթներով մարդանման կերպարներ, ինչպես նաև Վաղ երկաթի դարով և Միջնադարին բնորոշ կենցաղային բազմաթիվ դրվագներ:

Թուրքիայում 7,5 մլն տարեկան մամոնտի կմախք են գտել

Թուրքիայի Կայսերի նահանգում իրականացված հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է մամոնտի չվնասված, քարացած կմախք։

Նախնական տվյալներով՝ մամոնտի կմախքը 7,5 մլն տարեկան է, այսինքն՝ ապրել է միոցենի դարաշրջանում։

Հնագիտական պեղումներն անց են կացվել Թաշհան շրջանում գտնվող Յամուլ ամբարտակի մոտ: Այստեղ ավելի վաղ հայտնաբերվել էին փղերի, ընձուղտների եւ այլ կենդանիների քարացած մնացորդներ։

Այս տարածքում երկու տարի առաջ մի հովիվ է տեղեկացրել գտածոյի մասին, ինչից հետո ամբարտակի շրջանում սկսվել են հնագիտական լայնածավալ ուսումնասիրություններ։

Թուրքիայում 8,5 միլիոն տարեկան ջայլամի ձու են գտել

Չանքըրըում մինչ օրս Չմշակված տարածքների ողնաշարային գտածոների հնավայրում հայտնաբերվել են շուրջ 30 տեսակի հնէաբանական նյութեր՝ փղի, ռնգեղջյուրի, ձիու, խոզի, ընձուղտի, այծի, եղջերուի, ոչխարի, թրատամ վագրի: Նույն վայրում վերջերս հայտնաբերվել է նաև 8,5 մլն տարվա ջայլամի ձու:

Չանքըրը-Յափրաքլը ճանապարհի հարևանությամբ գտնվող հնավայրը գործում է 1997թ.-ից: Մինչ օրս հայտնաբերված հնէաբանական նյութերը, որոնք հիմնականում վերաբերում են 8-9 մլն տարի առաջ այստեղ բնակված կենդանիների մնացորդներին, գիտնականների համար ուսումնասիրության առարկա են, բայց ոչ սենսացիոն:

Սակայն ջայլամի ձուն նրանց համար հետաքրքրական է նրանով, որ լեռնային այս տարածքները եղել են հիմնականում անտառային, հարուստ գետերով: Մինչդեռ ժամանակակից ջայլամների համար առավել նպաստավոր են տափաստանները: