ՆԱՏՕ-ն Ռուսաստանի վրա կհարձակվի ներքաղաքական ճգնաժամի դեպքում. Ջարալլա

Ղրիմցի քաղաքագետ Վլադիմիր Ջարալլայի համոզմամբ` ՆԱՏՕ-ն Կիևի հետ համատեղ պարբերաբար զորավարժություններ է անցկացնում Սև ծովի ավազանի ուկրաինական տարածքում (Sea Breeze 2021), որպեսզի տեղեկատվական-հոգեբանական ներգործություն ունենա Մոսկվայի վրա:

Քաղաքագետի խոսքով` Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ռազմավարությունը ենթադրում է մշտական ճնշում Ռուսաստանի վրա: Ջարալլան կարծում է, որ Արևմուտքը ցանկանում է հյուծել Ռուսաստանը, այնպես, ինչպես դա իրականացվել է ԽՍՀՄ-ի դեմ «Սառը պատերազմի» գործընթացում: Բացի այդ, նրա խոսքով, ՆԱՏՕ-ն մշակում է նաև ռազմական գործողությունների իրականացման վարկածներ:

Փորձագետի համոզմամբ` եթե Ռուսաստանում սկիզբ առնի ներքաղաքական ճգնաժամ, ապա դա թույլ կտա հնարավորինս արդյունավետ ներխուժում իրականացնել: Ուստի ակնհայտ է համարում զորավարժությունների անցկացման նպատակը: Խոսքը, ինչպես նշում է, միայն Ղրիմի մասին չէ, այլ, ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանի:

Ջարալլան չի բացառում հակամարտության իրավիճակների ծագում, որոնք կարող են ի հայտ գալ նշված վարժանքների ընթացքում:

Նրա խոսքով` ՌԴ-ի ջրային տարածքը կարող են հատել` որակելով «պատահականություններ», որին կհետևի ռուսական կողմի կոշտ արձագանքը: «Արդյունքում` ոչնչից ճգնաժամ կառաջան»:

Փորձագետն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ ԱՄՆ-ը և Հարավային Կորեան պարբերաբար համատեղ խուսավարումներ են իրականացնում Կորեական թերակղզում կամ հարակից ջրային ավազանում, որոնք ուղղված են Հյուսիսային Կորեայի դեմ: Միաժամանակ, Ջարալլայի խոսքով, հաճախ են ստեղծվում այնպիսի իրավիճակներ, երբ Փխենյանը շատ խիստ է արձագանքում, ինչից հետո Սեուլն ու Վաշինգտոնը հարկադրված են լինում զսպել իրենց ռազմատենչությունը:

Սակայն Ռուսաստանի դեպքում, ինչպես նշում է փորձագետը, ավելի լավ է «վառոդը չոր պահել»:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Թուրքիան «առաջին պլան» է ձգտում. ինչպե՞ս են արձագանքում դրան Ռուսաստանում

Բազմաթիվ փորձագետներ արդեն նշել են միջազգային թատերաբեմում Թուրքիայի մեծացած դերի մասին: Համարվում է, որ Էրդողանի օրոք նրա երկիրը մեծ ազդեցություն է ստացել աշխարհում` Ֆրանսիային կամ Մեծ Բրիտանիային համարժեք (երկրորդ շարք): Սակայն Անկարան ձգտում է առաջին շարքում հայտվել: Այդ նպատակով ստեղծում է իր «Ալեքսանդր Մակեդոնացու կայսրությունը»` Արևելյան Միջերկրածովից մինչև Աֆղանստան:

Ռուսաստանում սովորել են Թուրքիային համարել երկրորդական երկիր, սակայն համարվում է, որ դա այլևս այդպես չէ: 80 մլն բնակչությամբ, զարգացած արդյունաբերությամբ ու գիտությամբ պետությունը յուրահատուկ դիրքեր ունի Կիպրոսում, Լիբիայում, Սիրիայի և Իրաքի հյուսիսում, Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում, իսկ այժմ նաև` Աֆղանստանում:

Նշվում է, որ Բայդենի վարչակազմն Էրդողանին առաջարկել է ընդլայնել թուրքական ազդեցությունը` հույս ունենալով առճակատում առաջացնել Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ: Սակայն թուրք նախագահը շարունակում է խաղալ հակասությունների վրա` պահպանելով հավասարակշռությունը բոլոր երեք առանցքային դերակատարների` Վաշինգտոնի, Պեկինի և Մոսկվայի հետ:

Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև 2016թ.-ից ռազմավարական գործընկերության առանձնահատուկ հարաբերություններ են ձևավորվել: Սակայն կողմերից յուրաքանչյուրն իր հետաքրքրություններն ունի: Ընդհանուր առմամբ, ինչպես նշվում է, Մոսկվայի ձեռքբերումը սիրիական պատերազմում ռուս-թուրքական նման հարաբերությունների հաստատումն է: Սակայն դրանք նախկինի պես փխրուն են:

Սիրիայում ռազմական գործողությունների դադարից հետո (2020թ. սկիզբ), երբ թուրքական բանակն Իդլիբում առաջին անգամ սկսեց կռվել Սիրիայի կառավարական զորքերի դեմ, Մոսկվայի և Անկարայի միջև փոխըմբռնման համաձայնություն կայացավ: Նույնը տեղի ունեցավ նաև Լիբիայում: Սակայն Արցախը խառնեց խաղաքարտերը:

Համարվում է, որ Անկարան Անդրկովկասում խստորեն պահպանում է Մոսկվայի հետ փոխգործակցության կանոնները: Սակայն այստեղ նրա քաղաքականությունն առավել հաջողված է: Փաստացի` Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև երկարաժամկետ ռազմավարական դաշնակցություն է հաստատվել, թուրքական կողմը սկսել է ամրանալ Կենտրոնասիական տարածաշրջանում և Աֆղանստանում:

Այդ ամենը ենթադրում է, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև բանակցությունների նոր փուլ է նախատեսվում: Իրավիճակը, ինչպես նշվում է, փոխվել է. անհրաժեշտ է նոր հանդիպում և մտադրությունների հստակեցում: Այդ պատճառով Պուտինի և Էրդողանի հնարավոր հանդիպման մասին լուրը զարմանալի չեն: Ընդ որում` հնարավոր է համարվում, որ այն արդեն ավելի բարդ է լինելու և առավել մեծ ազդեցություն է ունենալու համաշխարհային քաղաքականության վրա, քան Պուտինի և Բայդենի հանդիպումը` Ժնևում:

Նկարը` © РИА Новости \ Ռուս և թուրք զինվորականներ` Սիրիայում

Միացեք մեր Telegram ալիքին

ՀՀ Զինված ուժերն ադրբեջանցիներին զրկել են որևէ գործողություն իրականացնելու հնարավորությունից

Պաշտպանության նախարարության հաղորդմամբ՝ մայիսի 12-ին և 13-ին Ադրբեջանի ԶՈՒ կողմից Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանային որոշ հատվածներում իրականացված սադրանքներից հետո ստեղծված իրադրությունը, մայիսի 19-ի առավոտյան դրությամբ, էական փոփոխություններ չի կրել։

Սադրանքի իրականացման բոլոր ուղղություններում թե՛ տարածքները, թե՛ ադրբեջանցի զինվորականները, և թե՛ նրանց ապահովման հնարավոր ուղիները, ՊՆ հայտարարության համաձայն, շարունակում են գտնվել հայկական ուժերի լիարժեք վերահսկողության տակ։

Ավելին՝ նախորդ երկու օրերին ՀՀ ԶՈՒ հավելյալ ստորաբաժանումներ են բացազատվել տեղանքում, իսպառ զրկելով ադրբեջանցիներին նույնիսկ տեսականորեն որևէ գործողություն իրականացնելու հնարավորությունից, որպես իրադրության՝ իրենց համար խելամիտ լուծում թողնելով բացառապես վերադարձը ելման դիրքեր։

Այդուհանդերձ, խնդրի խաղաղ կարգավորման շուրջ բանակցությունները դեռևս ընթացքի մեջ են։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը լիահույս է, որ դրանք կտան ցանկալի արդյունք, և ստեղծված իրադրությունը կհանգուցալուծվի խաղաղ ճանապարհով։

Միևնույն ժամանակ ՊՆ հայտարարել է, որ ողջամիտ ժամկետներում լուծման բացակայության դեպքում Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն իրավունք է վերապահում խնդիրը կարգավորել այլ, այդ թվում նաև ուժային տարբերակով։

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Փաշինյանն ու Լուկաշենկոն արտաքին սպառնալիքներն են քննարկել

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հետ:

Ինչպես հաղորդվում է` Նիկոլ Փաշինյանը զրուցակցին ներկայացրել է վերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող զարգացումները: Նա նշել է, որ ադրբեջանական կողմը, ոտնահարելով միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը, խախտել է սահմանը և ներխուժել Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածք: ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատարը զրուցակցի ուշադրությունը հրավիրել է ՀԱՊԿ շրջանակում հարցը պատշաճ քննարկելու և տեղի ունեցածի վերաբերյալ ՀԱՊԿ գործընկեր երկրների դիրքորոշումների համադրման անհրաժեշտության վրա:

Հայկական կողմը նշում է, որ նախագահ Լուկաշենկոն մտահոգություն է հայտնել ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ և պատրաստակամություն հայտնել ջանքեր գործադրել` իրավիճակը խաղաղ հանգուցալուծելու նպատակով:

Բելառուսական աղբյուրի հաղորդմամբ` զրույցի ընթացքում կողմերը քննարկել են երկու երկրներում ստեղծված իրավիճակը, ինչպես նաև մտքեր են փոխանակել օրակարգային մի շարք հարցերի, առկա վտանգների և մարտահրավերների վերաբերյալ:

Նշվում է, որ, հաշվի առնելով Դուշանբեում կայանալիք ՀԱՊԿ ԱԳ նախարարների խորհրդի նիստը, զրույցի ընթացքում քննարկվել են նաև հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող գործընթացները:

Հիշեցնենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն այն քչերից էր, ով շնորհավորել է Լուկաշենկոյին 2020թ. օգոստոսին նախագահի պաշտոնում վերընտրվելու առթիվ:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Հայաստանը վճռական է բոլոր միջոցները ձեռնարկել՝ ապահովելու իր տարածքային ամբողջականությունը. ԱԳՆ

ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակի մեկնաբանությունը.

«Մեկ անգամ ևս ընդգծում ենք, որ ադրբեջանական կողմը ներխուժել է Հայաստանի ինքնիշխան տարածք: Մենք բարձր ենք գնահատում մեր միջազգային գործընկերների կոչերն ուղղված Ադրբեջանին՝ անհապաղ դուրս բերելու իր զինված ստորաբաժանումները ՀՀ տարածքից:

ՀՀ ԱԳ նախարարությունը հուսով է, որ ադրբեջանական կողմը կանսա այդ կոչերին և չի գնա իրադրության հետագա լարման:

Հայաստանի Հանրապետությունը վճռական է բոլոր միջոցները ձեռնարկել՝ ապահովելու իր տարածքային ամբողջականությունը, ինչի մասին տեղեկացրել է նաև իր գործընկերներին տարբեր հարթակներում»:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Հայկական կողմն ադրբեջանցիներից հստակ պահանջել է առանց որևէ նախապայմանի ելման դիրքեր վերադառնալ

ՀՀ ՊՆ հաղորդագրության համաձայն` մայիսի 12-ին և 13-ին, «սահմանների ճշգրտման» պատրվակով ադրբեջանական ԶՈւ կողմից Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանային որոշ հատվածների հանդեպ իրականացված ոտնձգություններից հետո ստեղծված իրադրությունը դեռևս չի փոփոխվել:

Հայկական կողմն, ինչպես նշվում է, ադրբեջանական զինվորականներին ներկայացրել է իր հստակ պահանջը` առանց որևէ նախապայմանի ելման դիրքեր վերադառնալու վերաբերյալ: 

Հաղորդվում է, որ խնդիրը խաղաղ հանգուցալուծելու նպատակով դեռևս մայիսի 12-ից սկսված բանակցությունները կշարունակվեն վաղը:

Պաշտպանության նախարարությունը միաժամանակ նշել է, որ այսօր առավոտից համացանցում և տարբեր լրատվամիջոցներով շրջանառվող տեղեկությունները ադրբեջանական ԶՈւ ստորաբաժանումների առաջխաղացման նոր դեպքերի մասին չեն համապատասխանում իրականությանը:  

«Ադրբեջանական ստորաբաժանումները  մայիսին 13-ից հետո ոչ միայն առաջ չեն եկել, այլև, հայկական ԶՈւ գործողությունների արդյունքում ստիպված են եղել հեռանալ որոշ տարածքներից: Եվս մեկ անգամ կոչ ենք անում ձեռնպահ մնալ չստուգված, առավել ևս կեղծ տեղեկություններ տարածելուց, մանավանդ այսպիսի զգայուն խնդիրների շուրջ»:

Գերատեսչությունը խոստացել է, որ իրադրության ցանկացած զարգացման դեպքում Պաշտպանության նախարարությունը հանդես կգա համապատասխան հայտարարությամբ:

Նկարը` © ՀՀ ՊՆ

Միացեք մեժ Telegram ալիքին

Դեսպանն ԻԻՀ ԱԳՆ տեղակալին է ներկայացրել Սյունիքում ստեղծված իրադրությունը

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Արտաշես Թումանյանը հանդիպում է ունեցել ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Մոհսեն Բահարվանդի հետ։

ՀՀ ԱԳՆ հաղորդմամբ` դեսպան Թումանյանը հանգամանալից ներկայացրել է մայիսի 12-ից Ադրբեջանի զինված ուժերի գործողությունների հետևանքով Հայաստանի Սյունիքի մարզում ստեղծված իրադրությունը՝ անթույլատրելի համարելով Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ ոտնձգության փորձերը:

ԻԻՀ ԱԳ նախարարի տեղակալի խնդրանքով Արտաշես Թումանյանը ներկայացրել է լարվածության թուլացման ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը: Ինչպես նշվում է` զրուցակիցներն ընդգծել են տարածաշրջանային անվտանգության ու կայունության սպառնալիքների չեզոքացման հրամայականը, այդ թվում՝ երկու երկրների համագործակցության միջոցով:

Նկարը` © MFA

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Կենտրոնական Ասիայում «Երկրորդ Արցախ» է կանխատեսվում

Ռուսաստանի հարավային սահմաններում նոր պատերազմ է` առանց այդ էլ անկայուն տարածաշրջանում կողմնակի ուժերի ազդեցության աճի օրինաչափ դրսևորմամբ. Ղրղզստանը և Տաջիկստանը, որոնց ռազմական ընդհարման պատճառ է համարվում Իսֆարա գետի ջրի պատկանելիությունը, չնայած` ՀԱՊԿ անդամ երկրներ են, սակայն աշխարհաքաղաքական հետաքրքրությունների տարբեր գոտիներում են. Ղրղզստանը` թյուրքական, Տաջիկստանը` պարսկական:

Վերջին տասնամյակներում Թեհրանն ընդլայնել է ազդեցությունը Տաջիկստանում` քաղաքական, մշակութային և տնտեսական առումներով: Հենց Դուշանբեում է բացվել պետական Fars տեղեկատվական գործակալության արտասահմանյան առաջին գրասենյակներից մեկը, և ներկայումս Իրանը Չինաստանից հետո երկրորդ խոշոր ներդրողն է Տաջիկստանում:

Թուրքիան և Իրանն արդեն պատրաստակամություն են հայտնել մասնակցել Իսֆարայի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը: Սակայն, ինչպես երևում է, դա դեռ դիվանագիտական մակարդակում է: Իրականում երկու երկրներն էլ կարող են հետաքրքրված լինել նրանում, որ օտար ձեռքերով պայքարեն միմյանց դեմ:

Իսֆարա գետի շուրջ սահմանային հակամարտությունը բազմամյա պատմություն ունի: Տաջիկստանն ու Ղրղզստանը, միաժամանակ, հարցն արմատապես լուծելու կողմնակիցներ են, ինչպես դա փորձեցին անել թուրք-ադրբեջանական ահաբեկչական ուժերն Արցախի պարագայում:

Պատահական չէ, որ Իսֆարայի համար մարտական գործողությունները սկսվեցին 2020թ. Արցախյան պատերազմի ավարտից ընդամենը կես տարի անց: Անկարան արդեն ընդգծել է իր ռազմաքաղաքական հետաքրքրությունը Կենտրոնական Ասիայում. արտգործնախարար Մևլյութ Չավուշօղլին մարտի 6-9-ը այցեր է ունեցել Ուզբեկստան, Թուրքմենստան և Ղրղզստան:

Ուզբեկական կողմի հետ Թուրքիան արդեն պայմանագիր է կնքել անվտանգության ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ, իրականացրել են համատեղ զորավարժություններ, որոնց հետևել է անձամբ Թուրքիայի ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ գեներալ Յաշար Գյուլերը:

Ղրղզստանի դեպքում Թուրքիան առայժմ մտադիր է ազատ առևտրի գոտի ստեղծել և առևտրաշրջանառությունը հասցնել տարեկան 1 մլրդ դոլարի: Դրանում ներառվելու են նաև պաշտպանական ոլորտի ծախսերը: Ընդգծվում է, որ Արցախյան պատերազմից հետո Ղրղզստանում նույնպես մեծացել է հետաքրքրությունը թուրքական ռազմատեխնիկայի և, առաջին հերթին, ռազմական անօդաչուների նկատմամբ:

Աղբյուրը նաև հիշեցնում է, որ ապրիլի 3-ին Ղրղզստանի ԱԳ նախարարը հանդիպել է ադրբեջանցի գործընկերոջը: Պաշտոնական տվյալներով` քննարկվել է նաև Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակը:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մեջ Զանգեզուր, Սյունիք, միջանցք արտահայտություններ չկան. Փաշինյան

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ խորհրդակցություն է տեղի ունեցել Սյունիքի մարզպետարանում:

Խորհրդակցությանը մասնակցել են Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Արմեն Աբազյանը, Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը, Ոստիկանության պետ Վահե Ղազարյանը, Սյունիքի մարզպետ Մելիքսեթ Պողոսյանը, փոխմարզպետերը, 4-րդ բանակային կորպուսի հրամանատար, գեներալ-մայոր Արտակ Բուդաղյանը, Սյունիքի մարզի ՀՀ ՊՆ N զորամասի հրամանատար Արգամ Գևորգյանը, իրավապահ մարմինների մարզային վարչությունների ղեկավարները:

Իր խոսքում վարչապետ Փաշինյանը նշել է.

«Բարև ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Այսօր մեր հերթական մարզային խորհրդակցությունը տեղի է ունենում Սյունիքի մարզում:

44-օրյա պատերազմից հետո Սյունիքի մարզի շուրջ, առավել ևս անվտանգային իրավիճակի, իրադրության փոփոխություն ունենք, և այդ իրադրությունն էլ ավելի սրվում է Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից արվող սադրիչ և անկանոն, հակասական հայտարարություններով: Ընդ որում, ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել այն փաստի վրա, որ այդ հայտարարությունները հակասում են մեկը մյուսին: Մի կողմից՝ Ադրբեջանի ղեկավարությունը հայտարարում է, թե Հայաստանի նկատմամբ տարածքային պահանջներ և ակնկալիքներ չունի, մյուս կողմից՝ հայտարարում է ուժով Զանգեզուրի միջանցք բացելու մասին: Այսօր էլ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունն ստիպված էր հերքել Ադրբեջանի ղեկավարին՝ ասելով, որ խոսք չկա Հայաստանի տարածքի նկատմամբ ոտնձգությունների վերաբերյալ: Այնուամենայնիվ, իմ գնահատականն այն է, որ այդ հայտարարությունները սադրիչ են և պետք է արժանանան պատշաճ ուշադրության, արձագանքի և պատշաճ հակազդեցության, այդ թվում՝ միջազգային հարթակներում մեր երկրի դիվանագիտական առաքելությունների կողմից:

Բայց, մյուս կողմից, ուզում եմ կրկին ընդգծել հետևյալը -որպեսզի շահարկումների տեղիք չտանք — որ նոյեմբերի 9-ի հայտարարության մեջ Զանգեզուր, Սյունիք, միջանցք արտահայտություններ չկան: Խոսք է գնում տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացման մասին, և հունվարի 11-ի մոսկովյան հայտարարությամբ մենք հստակ արձանագրել ենք և մեկնաբանել ենք, թե ինչ պիտի տեղի ունենա՝ պիտի տեղի ունենա տարածաշրջանի հաղորդակցության ուղիների բացում:

Եթե Ադրբեջանը խոսում է «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին, ուրեմն այդ նույն տրամաբանությամբ Հայաստանը կարող է խոսել «Նախիջևանի միջանցքի» մասին, հյուսիս-ադրբեջանական միջանցքի մասին: Որովհետև Ադրբեջանը, ըստ այդ պայմանավորվածության և գրավոր հրապարակված փաստաթղթերի, կարող է արժանանալ, կարող է ստանալ միայն այնպիսի «միջանցք», ինչպիսին Հայաստանը կստանա Ադրբեջանի տարածքով, այդ թվում Նախիջևանի տարածքով՝ և՛ բուն Ադրբեջանի տարածքով, և՛ Նախիջևանի տարածքով: Իսկ կոմունիկացիաների բացումը բոլորովին ուրիշ խնդիր է: Բ այց, այնուամենայնիվ, եթե անկեղծ լինեմ, իմ մեկնաբանությունն այն է, որ Ադրբեջանի ղեկավարությունը նման սադրիչ հայտարարություններով պարզապես ուզում է վիժեցնել գործընթացը, այսինքն՝ ուզում է հետ կանգնել պայմանավորվածություններից՝ լարելով, սրելով իրավիճակը տարածաշրջանում և շարունակելու համար Հայաստանի շրջափակման քաղաքականությունը:

Քանի որ նախկինում ամբողջական առիթ չի եղել, ես ուզում եմ նաև խոսել Սյունիքի այն սահմանագծի մասին, որը մենք ունենք: Ի՞նչ է տեղի ունեցել:

Գիտեք, 44-օրյա պատերազմը, ցավոք, մեզ համար այն ընթացքը չի ունեցել, որը կարող էինք ակնկալել: Եվ մի իրավիճակում, երբ մեր պաշտպանական կարողությունները բավարար և պատշաճ չէին, որոշում է կայացվել՝ Սյունիքի սահմանագիծը համապատասխանեցնել Հավաքական անվտանգության պայմանագրի սահմանագծին, որպեսզի մենք այդտեղ կոլեկտիվ անվտանգության համակարգերը կարողանանք աշխատեցնել:

Շատ քննարկվում է հայ-ռուսական ռազմավարական և ռազմաքաղաքական դաշինքը, և կրկին ուզում եմ ընդգծել, որ հայ-ռուսական ռազմաքաղաքական դաշինքը տարածվել է, համենայնդեպս — հիմա կա նաև այլ գործոն, իհարկե, ռուս խաղաղապահների գործոնը Լեռնային Ղարաբաղում՝ Արցախում — Հայաստանի մասով մինչ այս պահն էլ ռուս-հայկական ռազմաքաղաքական դաշինքը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանները ներառյալ և այդ սահմաններից ներս:

Իսկ ինչպիսի՞ն են այդ սահմանները: Հատուկ ուզում եմ ընդգծել, որ այդ սահմանները Հայաստանի Հանրապետությունն ինքը որոշել է և տեղորոշել է — արդեն դրա մասին բազմիցս խոսել եմ — «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքով՝ ընդունված 2010 թվականի մայիսի 24-ին, որտեղ վարչական սահմաններն են գծվել: Հիմա, այդ օրենքի հավելվածից ի՞նչ ենք կարդում, ի՞նչ են սահմանել՝

Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Շուռնուխ գյուղական համայնքի վարչական սահմանների նկարագրությունը: Շուռնուխ գյուղական համայնքը գտնվում է մարզի արևելյան մասում: «Ա»-«Բ» հատվածով սահմանակից է պետական սահմանին (Ադրբեջանի Հանրապետություն): Հաջորդ պարբերությունը՝ Շուռնուխ-պետական սահման (Ադրբեջանի Հանրապետություն) սահմանագիծը՝ «Ա»-«Բ»: «Ա»-«Բ» հատվածով սահմանագիծը համընկնում է Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության պետական սահմանի հետ:

Հաջորդը՝ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Որոտան գյուղական համայնքի վարչական սահմանների նկարագրությունը: «Բ»-«Գ» հատվածով սահմանագիծը համընկնում է Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության պետական սահմանի հետ: Սա շատ կարևոր է ընդգծել, որովհետև Հայաստանի Հանրապետությունը ինքը, 2010 թվականին ընդունված օրենքով, նկարագրել է իր տարածքը, այն տարածքը, որտեղ Հավաքական անվտանգության պայմանագիրը գործում է:

Բոլորիս ուշադրությունն եմ ուզում հրավիրել, որ չի նշվել, որ սահմանագիծը համընկնում է Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության սահմանի հետ, այլ գրվել է, որ սահմանագիծը համընկնում է Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի պետական սահմանի հետ: Եվ սրանք են այն շղթայական իրողությունները, որոնք բերել են այսօրվա ստատուս քվոյին:

Բայց, այնուամենայնիվ, մեր խնդիրը հետևյալն է, և ես ուզում եմ ընդգծել, որ ընդհանրապես Հայաստանի Հանրապետության սահմանների և, մասնավորապես, Սյունիքի մարզի սահմանների պահպանության և անվտանգության մակարդակը պետք է բարձրացնել: Հարցը պետք է բաժանել 2 մասի՝ առաջինը՝ սահմանի պահպանությունը, երկրորդը՝ երկրի անվտանգության պաշտպանությունը: Սահմանային անվտանգությունը, ինչպես արդեն պայմանավորվել ենք և կատարել ենք համապատասխան որոշումներ, պետք է իրականացնեն Ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահ զորքերը, իսկ արդեն անվտանգային հարցերով՝ բնականաբար, մեր բանակը, մեր Զինված ուժերը:

Ուզում եմ կրկին ընդգծել, որ Հայաստանի Հանրապետությունում արդեն իսկ սկսվել է Զինված ուժերի բարեփոխումների լայնածավալ ծրագիր, և այդ ծրագիրը մենք իրականացնում ենք Ռուսաստանի Դաշնության հետ: Մենք պետք է, այդ ծրագրի իրականացման և բարեփոխումների համատեքստում, հաշվի առնենք և հաշվի նստենք բոլոր հետևությունների հետ, որոնց առերեսվել ենք 44-օրյա պատերազմի ընթացքում:

Այո՛, մենք պետք է ունենանք ուժեղ բանակ: Մենք պետք է ունենանք այնպիսի բանակ, որը լինի արժանի դաշնակից և նաև Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության և տարածքային ամբողջականության հիմնական երաշխավորը: Այս ճանապարհին Հայաստանի Հանրապետությանը որևէ մեկը չի կարող կանգնեցնել, առավել ևս, որ մենք մեր ռազմաքաղաքական, դաշնակցային հարաբերությունների համատեքստում անվտանգային որոշակի պարտավորություններ ունենք՝ նաև տարածաշրջանային նշանակության: Ուզում եմ ընդգծել, որ երբ խոսում ենք դաշնակցային պարտավորությունների մասին՝ ոչ միայն մեր նկատմամբ կան պարտավորություններ, այլև մենք նույնպես ունենք պարտավորություններ, և այս համատեքստում այդ պարտավորությունները պետք է լիարժեք ի վիճակի լինենք, կարողանանք կատարել, և Զինված ուժերի բարեփոխումները պիտի տեղավորվեն նաև այս տրամաբանության մեջ:

Շատ կարևոր է ընդգծել, որ Սյունիքի սոցիալ-տնտեսական հարցերը նույնպես գտնվում են մեր ուշադրության կենտրոնում: Գիտեք, որ Սյունիքի հարցերով զբաղվող աշխատանքային խումբ է ստեղծվել, այդ աշխատանքային խումբը կայացրել է որոշումներ, արդեն իսկ տեղի է ունենում առաջին ծրագրերի իրականացումը, բնակարանաշինության ծրագիր է իրականացվում Շուռնուխ համայնքում: Մենք այնտեղ բնակարանների կառուցում ենք մեկնարկում: Եվ կրկին մեկ կարևոր փաստ՝ եթե չեմ սխալվում, անկախությունից ի վեր, ինչպես, օրինակ, Տավուշի մարզի Չինարի գյուղում, այնպես էլ Սյունիքի մարզի Շուռնուխ համայնքում տուն չի կառուցվել:

Սա, իհարկե, շատ տխուր փաստ է, և շատ տխուր է այն, որ մենք տնաշինության ծրագիրն սկսում ենք ահա այս իրավիճակում և այս առիթով։ Մենք շարունակելու ենք սոցիալ-տնտեսական ծրագրերի իրականացումը Սյունիքի մարզում, և այս համատեքստում մեզ համար չափազանց կարևոր է անդրադարձ կատարել նաև այն հարցին, թե, մասնավորապես, հանքարդյունաբերության ոլորտում ինչ բարեփոխումներ ունենք իրականացնելու, որպեսզի Հայաստանի Հանրապետությունը՝ որպես պետություն և Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդը, հասարակությունը համոզված լինի, որ ազգային հարստությունից իրեն հասանելիք պատշաճ բաժնեմաս, չափաբաժին է ստանում և ոչ թե դա, այնուամենայնիվ, գտնվում է անձանց վերահսկողության տիրույթում։

Ուզում եմ անդրադառնալ նաև այսօր Մեղրիում տեղի ունեցած միջադեպին։ Հստակ է, որ տեղի է ունեցել օրենքի խախտում, և ես ակնկալում եմ, որ հանրապետության իրավապահ մարմինները շատ հստակ և կոշտ կերպով կարձագանքեն, որովհետև չի կարելի թույլ տալ, որ մարդկանց փոքր խմբակ ուղղակի ստեղծի տպավորություն, և ընդհանրապես անկախ տպավորությունից՝ չի կարելի թույլ տալ, որ անպատժելիության մթնոլորտ գոյություն ունենա Հայաստանի Հանրապետությունում։ Պարոն Աբազյան և պարոն Ղազարյան, դուք հիմա այստեղ եք, ակնկալում եմ, որ շատ կտրուկ և հատուկ գործողություններով այս հարցը կլուծվի, և մեղավորները, հանրության համար տեսանելի ձևով, կկանչվեն պատասխանատվության»։

Իրավապահ մարմինների մարզային կառույցների ներկայացուցիչները տեղեկացրել են, որ դեպքի հետ կապված մամուլի հաղորդագրությունները համապատասխանաբար հանվել են և ուղարկվել են Ոստիկանություն՝ 180-181-րդ հոդվածներով քրեական դատավարությամբ նախատեսված ընթացքը որոշելու։ Այս պահի դրությամբ արդեն Քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3 մասի հատկանիշներով հարուցված է քրեական գործ, և Ոստիկանությունից նյութերը, ըստ ընթացակարգի, պետք է արդեն ուղարկվեն Քննչական կոմիտե:

Հաջորդիվ խորհրդակցության ընթացքում քննարկվել են Սյունիքի մարզի սոցիալ-տնտեսական վիճակին, մասնավորապես, գյուղոլորտի` արոտավայրերի, խմոցիների կառուցման, ենթակառուցվածքների, ճանապարհաշինության, լայնածավալ այգեգործության զարգացման ծրագրերին վերաբերող հարցեր:

Վարչապետը կարևորել է Սյունիքում բնակիչների համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովումը, որոնք կնպաստեն բարեկեցության ապահովմանն ու զարգացմանը: Այս համատեքստում Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանատուներին տվել է կոնկրետ հանձնարարականներ:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Թուրքիան` Ադրբեջանում. դանդաղ օկուպացիա, տնտեսական և ռազմական կախվածություն

Թուրքիան, որն աշնանը պատերազմ հրահրեց Արցախի դեմ, Ադրբեջանին տրամադրած աջակցության դիմաց փորձում է նրան զրկել ինքնիշխանությունից: Էրդողանի աշխարհաքաղաքական նկրտումների շարքում են Բաքվի լիարժեք կախվածությունն Անկարայից, այդ թվում` տնտեսական ոլորտում:

Դանդաղ օկուպացիա

Թուրքիան Ադրբեջանում սկսել է ամրապնդվել դեռ ԽՍՀՄ փլուզումից անմիջապես հետո: Արցախյան պատերազմը, Ռուսաստանի ներքին խնդիրները, Ադրբեջանում առկա ներքաղաքական ու հասարակական իրավիճակն Անկարային հնարավորություն տվեցին ռազմական և քաղաքական առումներով ներկայություն ունենալ այնտեղ:

Սկսած 1992թ.-ից` ադրբեջանցի զինվորականներն ուսում են ստանում թուրքական ռազմական բուհերում: 1994թ. երկու երկրների միջև կնքվել է ռազմավարական գործընկերության և փոխադարձ օգնության համաձայնագիրը, որն էլ ավելի է խթանել ռազմական համագործակցությունը: 1996թ.-ից Ադրբեջանում գործում է թուրք խորհրդականների մշտական խումբը, որը կառավարվում է Թուրքիայի ԶՈՒ ԳՇ-ի կողմից:

Չնայած պայմանագրերի մեծ մասը գաղտնի են, բաց աղբյուրներից հայտնի է, որ 2006-2008թթ. Ադրբեջանը թուրքական Roketsan-ից գնել է 244 մլն դոլարի հրետանային համակարգեր ու զրահատեխնիկա, անվարձահատույց ստացել է 20 մլն դոլարի սպառազինություն:

Ադրբեջանը Թուրքիայից ստանում է ժամանակակից զինատեսակներ, ինչպիսիք են Bayraktar TB2 ԱԹՍ-ները, TRG-300 Kaplan ՀԿՌՀ-երը, հակատանկային կառավարվող MAM-L ռումբերը: Հայտնի է, որ առաջիկայում Բաքուն ստանալու է «երկինք-երկիր» դասի SOM գերճշգրիտ թևավոր հրթիռներ, որոնք նախատեսվում է տեղադրել ՄիԳ-29 կործանիչների և Սու-24 ռմբակոծիչների վրա:

Հաղորդվում է, որ Արցախյան վերջին պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանում 1500 թուրք զինվորական է գտնվել` գումարտակից մինչև Գլխավոր շտաբի խորհրդականներ, ԱԹՍ-ների ու ՀՏԿՀ-ների օպերատորներ, տարբեր զինատեսակների տեխնիկական մասնագետներ: Ադրբեջանի օգտին են գործել նաև թուրքական հետախուզական ծառայությունները: Ընդհանուր առմամբ` Ադրբեջանի տարածքում անցկացվող զորավարժությունների, անձնակազմի վերապատրաստման, սպառազինության սպասարկման և ռազմատեխնիկայի միջոցով` Թուրքիան կարողացել է իր մշտական ներկայությունն ապահովել այնտեղ` զինված ուժերը վերցնելով իր վերահսկողության տակ:

Ադրբեջանցի 77 զինվորականներ Էրդողանի փեսայի (Բայրաքթարն արտադրողը, խմբ.) կողմից անօդաչուների կիրառման ուսուցման հավաստագիր է ստացել:

Նշվում է, որ Թուրքիան նաև կադրային լուրջ քաղաքականություն է տարել Ադրբեջանի ռազմական կառույցներում` աշնանը սանձազերծած պատերազմից առաջ:

Անկարայի համար գլխավոր խնդիրը սկսած 2010թ.-ից Ադրբեջանում ռազմաբազաներ ունենալն է: Պատճառաբանությունն, իբր, այնտեղից դեպի Թուրքիա գնացող նավթի և գազի խողովակների անվտանգության ապահովումն է: Թուրքական լրատվամիջոցները շտապեցին նաև հայտարարել, որ ավիաբազաներ են կառուցվելու Գյանջայում, Գաբալայում և Լենքորանում: Թեև սա ադրբեջանական պաշտոնական աղբյուրները հերքեցին, սակայն համարվում է, որ տեղեկությունն ունի իր հիմքերը:

Տնտեսական զավթողականություն

Օգտվելով Արցախյան հակամարտությունից և Նախիջևանի անկլավային կարգավիճակից, որոնք բարդացրել են Ադրբեջանի և Ռուսաստանի տնտեսական համագործակցությունը, Թուրքիան փորձել է խաղալ «տնտեսության փրկչի» դերը: Իրականում` լուծում է իր աշխարհաքաղաքական խնդիրը` ներխուժելու Կասպից ծովի տարածաշրջան, այնտեղից` դեպի Կենտրոնական Ասիա:

Արտաքին առևտրաշրջանառության ցուցանիշներով Ադրբեջանի թիվ մեկ գործընկերն Իտալիան է, երկրորդը` Թուրքիան: Երրորդ տեղում Ռուսաստանն է` չնայած, որ վերջինը Հայաստանի հետ մասին ԵԱՏՄ-ում և ՀԱՊԿ-ում է:

Ու թեև թուրք պաշտոնյաները հայտարարում են, որ Ադրբեջանի հետ առևտրաշրջանառությունը կարող են հասցնել տարեկան մինչև 15 մլրդ դոլարի, սակայն 2020թ. այն կազմել է 2,2 մլրդ դոլար: Ակնհայտ է, որ հնչեցվող մեծ թվերով Անկարան այլ նպատակ է հետապնդում (տնտեսական վերահսկողություն Ադրբեջանի նկատմամբ): Հիշեցնենք, որ մարտի 1-ից Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ազատ առևտրի համաձայնագիրն է ուժի մեջ մտել:

Ընդգծվում է, որ Թուրքիան այդպիսի միջոցներ պարզապես չունի, ինչի վկայությունն է Չինաստանից 30 մլրդ դոլարի վարկ վերցնելը: Ներկայումս, փորձելով Բաքվից ստանալ ռազմական աջակցության «վճարը», Էրդողանը սկսելու է պահանջել էներգակիրների գների նվազեցում, մինչդեռ Ադրբեջանը կարող էր նույն գազն ու նավթը իրեն ձեռնտու գներով վաճառել Ռուսաստանի, Վրաստանի և Իրանի տարածքով:

Նշվում է, որ Անկարան զոհաբերում է իր գործընկերներին` հանուն իր շահերի: Սրա վկայությունն է ի հակադրություն չինական «Մեկ գոտի, մեկ ուղու» և ԵԱՏՄ-ի Թուրքիա-Ադրբեջան-Թուրքմենստան միջանցքի մասին քննարկումը, որը բխում է նաև Արևմուտքի շահերից:

Մեկ ա՞զգ, թե՞ մեկ պետություն

Թուրքական պանիսլամական և պանթյուրքական քաղաքականության առաջին զոհը հենց Ադրբեջանն է, որի համար ստեղծվել է «Մեկ ազգ, երկու պետություն» տերմինը, սակայն թուրքական կողմի հրապարակած «ապագա» սուլթանության քարտեզներում Ադրբեջան պետություն գոյություն չունի:

Եթե ներկայումս Ադրբեջանը և Թուրքմենստանն Թուրքիայից արդեն կախվածության մեջ են, ապա հաջորդը Ղազախստանն է. ղազախական լրատվամիջոցներում արդեն լայնորեն քարոզվում է «Մեծ Թուրանին» միանալու գաղափարը` որպես Թուրքիայի հետ կրոնական և լեզվական ընդհանրություն:

Համարվում է, որ Ադրբեջանում թուրքական ռազմաբազաների տեղակայման արդյունքում ոչ միայն Բաքուն ավելի շատ կախվածության մեջ կհայտնվի Անկարայից, այլև ադրբեջանցիները կսկսեն մասնակցել թուրքական զավթողական գործողություններին` տարբեր ուղղություններում` Սիրիա, Լիբիա, Իրաք, Արևելյան Միջերկրածով:

Համարվում է, որ այս գործընթացը կարող է հանգեցնել Ադրբեջանի և Իրանի հարաբերությունների բարդացմանը: Իրանը ոչ միայն Թուրքիայի ռազմական հակառակորդն է Սիրիայում, այլև բացասաբար էր վերաբերվում Արցախում թուրք-ադրբեջանական ահաբեկչական գործողություններին` իր սահմանների երկայնքով տեղակայելով ՀՕՊ համակարգեր, ԻՀՊԿ-ի ցամաքային ուժեր: Բացի այդ` Իրանի հետ որոշ տնտեսական ծրագրեր բավականին ձեռնտու են Ադրբեջանի համար:

Ադրբեջանում թուրքական ներկայությունը չի կարող չանհանգստացնել նաև Ռուսաստանին. Անկարան ՆԱՏՕ-ի անդամ է, ուստի նրա բազաները Մոսկվայի համար թիրախ են, իսկ այս դեպքում նաև` խոցման տիրույթում են:

Նշվում է, որ նոյեմբերի 9-ի Հայտարարությամբ Ալիևն ինքնուրույնություն է դրսևորել: Արդյունքում Թուրքիան ավելի քիչ բան է ստացել, քան ակնկալել է, բայց և` ավելին, քան ունեցել է մինչև պատերազմը:

Բաքվի համար ներկայումս կարևոր է հավասարակշռված քաղաքականությունը: Թուրքիայի դեպքում Ադրբեջանը նրա մասնակցությունից ակնկալում է ստանալ հակամարտության վերջնական ցանկալի լուծումը, տնտեսական, տրանսպորտային, ենթակառուցվածքային և ինտեգրացիոն հնարավորությունները:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Դոնբասում իրավիճակը սրվում է. «Սպասողական վիճակ է»

Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունում (ԼԺՀ, Դոնբաս) վերջին օրերին ռազմական իրադրությունը սրված է. ուկրաինացի զինվորականները տարբեր զինատեսակներից կրակ են բացում շփման գծի հատվածում գտնվող շրջանների վրա, ընդ որում` նաև ցերեկային ժամերին: Մարտի 10-ին կրակ է բացվել Զոլոտոյե-5 (Միխայլովկա) բնակելի գյուղի ուղղությամբ, որտեղ գործում է նաև դպրոց:

Հաղորդվում է, որ ուկրաինական ուժերը կիրառել են ծանր հրետանի, ականանետեր, հրաձգային զենքեր և նռնականետեր: Շփման գծի երկայնքում գտնվող գյուղերի խաղաղ բնակչությունն ապաստարաններում է թաքնվել, ԼԺՀ-ի ժողովրդական միլիցիայի մեկ զինծառայող է զոհվել, մեկը` վիրավորվել: Խոցվել է ուկրաինական զինուժի մեկի միավոր ՀՄՄ-2: Որոշ հատվածներում ուկրաինական կրակակետերը ճնշվել են:

Տեղի բնակիչներից մեկը նշել է, որ հիմնական թիրախը պաշտպանական դիրքերն են, բնակելի համայնքների վրա ծանր տեխնիկա չի կիրառվում, սակայն ներկայումս իրավիճակն աստիճանաբար վատթարանում է: Նրա խոսքով` բոլորը սպասողական վիճակում են:

Հաղորդվում է, որ իրավիճակի սրման պայմաններում Ուկրաինա է ժամանել ՆԱՏՕ-ի ցամաքային զորքերի միացյալ հրամանատարության պատվիրակությունը` ՆԱՏՕ-ի ցամաքային զորքերի հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Ռոջեր Քլությեի ղեկավարությամբ:

Հիշեցնենք` փորձագետներն ահազանգում են, որ Ուկրաինան պատրաստվում է առաջիկա շաբաթների ընթացքում լայնածավալ ռազմական գործողություններ սանձազերծել Դոնբասի դեմ: Ըստ որոշ տեղեկությունների` հնարավոր ժամկետներ են մարտի 15-ը, մարտի վերջ-ապրիլի սկիզբը կամ մինչև մայիս:

Նկարը` © Reuters

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Ի՞նչ կանի Ռուսաստանը, եթե Ուկրաինան հարձակվի Դոնբասի վրա

«Առանց Ռուսաստանի ակտիվ աջակցության` Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությունը (ԴԺՀ) և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունը (ԼԺՀ) չեն կարողանա տևական ժամանակ դիմակայել Ուկրաինայի զինված ուժերին»: Սերգեյ Մարժեցկու խոսքով` եթե Մոսկվան պարզապես փակի սահմաններն ու հայտարարի, որ Դոնբասում տեղի ունեցողը ներուկրաինական հարց է, ապա այդ երկու հանրապետությունները կործանման են դատապարտված: Առանցքային հարցը` որքա՞ն կխորանա ռուսական ղեկավարությունը` Դոնեցկին ու Լուգանսկին պաշտպանելու համար:

Հոդվածագիրը հիշեցնում է, որ ուկրաինական հարձակման դեպքում Ռուսաստանի հնարավոր գործողությունների մասին հարցին ի պատասխան` Վլադիմիր Պուտինը դեռևս 2018թ. հայտարարել էր, որ դա շատ ծանր հետևանքներ կունենա ուկրաինական պետության համար:

Հարցադրում է հնչում. «Արդյո՞ք Ռուսաստանը կարող է հաղթել Ուկրաինայի ԶՈՒ-ին ու հասնել Կիև»: Մարժեցկու կարծիքով` այո, սակայն դա շատ թանկ կարժենա ՌԴ-ի համար. մեծ թվով զոհեր ու տեխնիկայի կորուստ, հետագայում` խնդիրներ պարտիզանների հետ և այլն:

Հեղինակի խոսքով` ներկայումս ամենակարևորն այն է, որ Արևմուտքում հանգիստ չեն հետևելու ընթացող լայնածավալ պատերազմին: Ուկրաինա օտարերկրյա զորքեր մտցնելու իրավունքի մասին օրենքն արդեն ընդունված է, այդ պատճառով արշավը Կիևի ուղղությամբ ամենայն հավանականությամբ կավարտվի Արևմտյան, ապա և` Աջափնյա Ուկրաինայի տարածքում ՆԱՏՕ-ի զորախմբի տեղակայմամբ: Այդտեղ արդեն ամեն ինչ կախված կլինի ՌԴ ԶՈՒ-ի շարժունակությունից ու օդադեսանտային ուժերի գործողություններից, որպեսզի հասցնեն առաջինը վերցնել իրենց վերահսկողության տակ: Փաստացի` դա կնշանակի Ուկրաինայի մասնատում: Մարժեցկու կարծիքով` ՆԱՏՕ-ն այդ դեպքում կմոտենա ռուսական սահմաններին թե ընդհակառակը` կհեռանա, քննարկման հարց է:

Հեղինակը նշում է, որ ներկայումս Ռուսաստանն արդեն արևմտյան պատժամիջոցների ներքո է, իսկ այդպիսի ակտիվ հարձակողական գործողությունների դեպքում կարժանանա ավելի խիստ սահմանափակումների: «Հյուսիսային հոսք-2»-ի մասին ընդհանրապես ստիպված կլինի մոռանալ: Մարժեցկին հնարավոր է համարում, որ Կիևը կդադարեցնի ռուսական գազը տարանցումն իր տարածքով, իսկ գները Եվրոպայում կաճեն, ինչի առթիվ սեղմված հեղուկ գազ արտադրող ամերիկյան ընկերությունները բավականին կուրախանան:

Նշվում է, որ Մոսկվան այդպես «ազատորեն» կարող էր գործել 2014-2015թթ.: Հեղինակի խոսքով` 2021թ. նույնպես հնարավոր է, սակայն արդեն շատ թանկ կարժենա, հատկապես եթե ամեն ինչ ստիպված լինի ինքնուրույն անել, առանց տեղական «պրոքսիների»:

Հիշեցնենք, որ վերջին օրերին բազմաթիվ փորձագետներ ահազանգում են, որ Ուկրաինան մեծ ուժեր է կենտրոնացնում Դոնբասի մոտակայքում` պատրաստվելով պատերազմի: Ժամկետ է նշվում ամենաուշը մայիս ամիսը:

Ավելի վաղ հաղորդել էինք, որ Ուկրաինան Թուրքիայից «բայրաքթարներ» է ձեռք բերում և տեղակայում մերձդոնեցկյան շրջաններում:

Նկար` © Валерий Мельников / РИА Новости

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Ալիևի հայտարարությունը հեռու է իրականությունից և հիմնազուրկ. Նազելի Բաղդասարյան

ՀՀ Ազգային ժողովի Իմ Քայլը խմբակցության պատգամավոր Նազելի Բաղդասարյանը նշել է, որ Ալիևի այն հայտարարությունը, թե Ադրբեջանը Հայաստանին է վերադարձրել բոլոր ռազմագերիներին, հեռու է իրականությունից և հիմնազուրկ։

Գերիների հարցերով ակտիվորեն զբաղվող պատգամավորի խոսքով` անկախ գերեվարված անձանց կարգավիճակից` Ադրբեջանի տարածքում գտնվող մեր հայրենակիցները ենթակա են վերադարձի: Նա ընդգծել է, որ շարունակաբար միջազգային բոլոր ատյաններում պնդելու են հայկական կողմի մոտեցումները։

«Եվ՛ Ռուսաստանի Դաշնությունը՝ որպես հայտարարությունը ստորագրող կողմ, և՛ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող մյուս երկրները պետք է ուշադրության լույսի ներքո քննեն այս հայտարարությունը և ձեռնարկեն շուտափույթ անհրաժեշտ միջոցներ` Հայաստանի քաղաքացիների վերադարձն ապահովելու համար». նշել է Նազելի Բաղդասարյանը։

Հիշեցնենք` Ադրբեջանի նախագահը հայտարարել է, որ Ադրբեջանում պահվող բոլոր գերիները վերադարձվել են Հայաստան, Բաքվում շարունակում են պահվել միայն «ահաբեկիչները և դիվերսանտները»:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Բայդենը քրդերի միջոցով կպայքարի Թուրքիայի դեմ. Քուրդիստանի ծրագիրը ճանապարհին է

ԱՄՆ-ի նոր նախագահ Բայդենը վերանայել է Թրամփի արտաքին քաղաքականությունը: Ամերիկյան զորքերը, չհասցնելով հեռանալ Իրաքից ու Սիրիայից, սկսել են վերադառնալ` վերստին «ծածկելով» Մերձավոր Արևելքը, և այս հարցում Վաշինգտոնի կողմից հիմնական դերակատար են ընտրվել քրդերը:

Քրդերն ապրում են հիմնականում Սիրիայում, Իրաքում, Թուրքիայում, և չունեն պետականություն: Համարվում է, որ ԽՍՀՄ-ն աջակցություն էր ցուցաբերում նրանց: 90-ականներից հետո Մերձավոր Արևելքում ուժերի հավասարակշռությունը փոխվել է, և քրդերը կողմնորոշվել են դեպի ԱՄՆ-ը, որի օգնությամբ փորձում են ստեղծել անկախ Քուրդիստան: «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման դեմ պայքարում Վաշինգտոնն օգտագործեց քրդական զինված խմբերին` նրանց օգնությամբ տիրանալով Սիրիայի հյուսիս-արևելյան նավթային տարածքներին:

Ընդունված է համարել, որ այդ ամենից հետո ամերիկացիները քրդերին միայնակ են թողել թուրքերի դեմ, որոնց համար անկախ Քուրդիստանն ազգային անվտանգության խնդիր է: Անկարան Սիրիայի հյուսիսում մի շարք ռազմական գործողություններ է իրականացրել` ստեղծելով «անվտանգության գոտի»: Թրամփը բավարարվել է միայն նավթահորերի վրա վերահսկողությամբ: Իսկ Սիրիայի կառավարությունն այդ նավթի վաճառքից եկամուտներ, փաստացի, չունի. 2020թ. օրական կտրվածքով արդյունահանված 89 հազար տոննա «սև ոսկուց» 80 հազարը «գողացվել է»:

Եվ ահա սիրիացի քրդերի շուրջ նոր իրադարձություններ են սկսվում: Հաղորդվում է, որ Սիրիայի հյուսիս-արևելքում տեղակայված ռուսական զորախմբերը տեղափոխվել են` այստեղ նույնպես քրդերին թողնելով թուրքերի դեմ միայնակ: Սա համարվում է ճնշում նրանց վրա` Սիրիայի տարածքային ամբողջականության վերականգնման համար: Նշվում է, որ քրդական զինված խմբավորումները նպատակ ունեն վերահսկողության տակ վերցնել Դամասկոսը: Միևնույն ժամանակ` Իրաքից Սիրիա ձգվող ճանապարհի երկայնքով նկատվել են ամերիկյան Avenger փոքր հեռահարությամբ ՀՕՊ համակարգեր (ըստ որոշ տեղեկությունների` նաև ավելի հզոր Patriot-ներ): Դրանց հիմնական նպատակը դրոնների և ցածր թռչող ուղղաթիռների ու ինքնաթիռների դեմ պայքարն է: Ենթադրվում է, որ դրանք նախատեսված են Սիրիայում ամերիկյան բազաների պաշտպանության համար, իսկ ավելի հավանական է համարվում, որ դրանք ծածկելու են քրդական խմբավորումների երկինքը:

Ի՞նչ նպատակներ ունի ԱՄՆ-ն` քրդերին աջակցելով

Հարցադրում է հնչում, թե ինչո՞ւ է ԱՄՆ-ն գնում ՆԱՏՕ-ի իր դաշնակից Թուրքիայի դեմ հանդիման` աջակցելով քրդերին: Մի քանի նպատակներ են նշվում.

Նախ` Վաշինգտոնը գիտակցված է հակադրվում Անկարային: Թեև Թուրքիան ԱՄՆ-ի կարևոր դաշնակիցներից է ռազմական ոլորտում, և համարվում էր, որ Անկարան ՆԱՏՕ-ից ոչ մի տեղ չի կարող հեռանալ, սակայն Դոնալդ Թրամփի իշխանության օրոք Մերձավոր Արևելքում իրավիճակ է փոխվել:

Անկարան սկսել է նեոօսմանյան քաղաքականություն վարել տարածաշրջանում: Խլել է Սիրիայի հյուսիսը, հասել է Լիբիա, պատրաստվում է ստեղծել լիակատար ավիակիր` ձգտելով տիրանալ հունական կղզիներին: Էրդողանն Ադրբեջանին օգնել է գրավել Արցախի մի մասը` նպատակ ունենալով ստանալ դեպի Կասպից ձգվող ցամաքային միջանցք: Միջին Ասիայում ակտիվորեն տարածում է պանթյուրքիստական գաղափարները:

Ակնհայտ է, որ Վաշինգտոնն ու Բրյուսելն այս գործողությունները չեն ողջունում: Թուրքիան ձգտում է վերածվել մակրոտարածաշրջանային խաղացողի: Այստեղ քրդերին ցուցաբերվող աջակցությունը կարող է Անկարային զսպող գործիք դառնալ. Թուրքիայի ընդարձակմանն ծրագրերն ամերիկացիները կարող են խոչընդոտել Քուրդիստանի ծրագրով, որը սպառնում է հենց թուրքական պետության գոյությանը: Բացի այդ, քրդական հանգամանքն Անկարային կարող է զսպել նաև ռուսական սպառազինության ձեռքբերման հարցում:

Երկրորդ` աջակցելով քրդերին` Վաշինգտոնը խաչ է քաշում Դամասկոսի, Թեհրանի և Մոսկվայի` Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ամբողջականության վերականգնման փորձերը: Դա լրջորեն նվազեցնում է Ռուսաստանի և Իրանի հնարավորությունները` ստիպելով այնտեղ էական ուժեր պահել:

Երրորդ` ամերիկացիներին չի «խանգարի» նաև սիրիական նավթը: Սա խլելով Դամասկոսից` ԱՄՆ-ը թուլացնում է Բաշար Ասադի իշխանությունը: Զարմանալի չի թվա, եթե ապագայում նավթային ռեսուրսներն պատկանեն Բայդենի ընտանիքին, որը, ինչպես նշվում է, անտարբեր չի փողի նկատմամբ (Ուկրաինայի օրինակն է բերվում):

Այդպիսով` քրդերը ներկայումս վերածվում են Մերձավոր Արևելքի կարևորագույն աշխարհաքաղաքական դերակատարի: Աջակցելով նրանց` ԱՄՆ-ը կարող է մեկ կրակոցով սպանել միաժամանակ մի քանի նապաստակների` խաղալով միաժամանակ Թուրքիայի, Իրանի, Ռուսաստանի և Սիրիայի դեմ:

Հեղինակ` Սերգեյ Մարժեցկի

Նկարը` © Delil Souleiman/AFP via Getty Images

Միացեք մեր Telegram ալիքին