Ռուսաստանի ՊՆ-ն Կովկասի կայազորերում նոր զինատեսակներ է ցուցադրելու

Ռուսական կովկասյան 58-րդ համազորային բանակի ռազմական կայազորերում օգոստոսին կայանալիք «Բանակ-2021» միջազգային ռազմատեխնիկական ֆորումի շրջանակներում առաջին անգամ ներկայացվելու են նորագույն զինատեսակներ ու ռազմական տեխնիկայի նմուշներ:

Հաղորդվում է, որ ֆորումի զանգվածային միջոցառումներն ընթանալու են Վլադիկավկազում, Գրոզնիում, Նալչիկում, ինգուշական Տրոիցկոյե բնակավայրում, Հարավային Օսիայում` Ցխինվալի ռազմաբազայում, ինչպես նաև դաղստանյան Կասպիյսկ քաղաքում: Այցելուներին ներկայացվելու են ժամանակակից զինատեսակների ու ռազմական տեխնիկայի ավելի քան հազար նմուշներ, որոնցով համալրված են Հարավային ռազմական շրջանի 58-րդ բանակի միավորումներն ու զորամասերը:

Ինչպես նշվում է, ցուցադրվելու են ԱԿ-12 ինքնաձիգեր, «Վալ» դիպուկահար անձայն ինքնաձիգեր, Յարիգինի ատրճանակներ, Տ-90 և Տ-72Բ3 տանկեր, ծանր հրանետային ՏՈՍ-1Ա «Սոլնցեպյոկ» համակարգեր, ԲՄՊ-3 հետևակի մարտական մեքենաներ, ԲՏՌ-82Ա զրահափոխադրիչներ, «Լինզա» բժշկական զրահամեքենաներ, Մի-8ԱՄՏՇ «Տերմինատոր» և Կա-52 «Ալիգատոր» ուղղաթիռներ և այլ տեխնիկա:

Օգոստոսի 26-28-ն անցկացվելիք «Բանակ-2021» միջազգային ֆորումի կազմակերպման համար ներգրավվել են ՀՌՕ-ի շուրջ 2 հազար զինծառայողներ: Միջոցառման շրջանակներում գործարկվելու են ռազմական շրջանի շուրջ 300 միավոր ժամանակակից ռազմական և հատուկ տեխնիկա, 20 նավեր, ՀՕՊ և ՌԾՈՒ մոտ 70 ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ, ինչպես նաև Սևծովյան նավատորմի ծովային ավիացիան:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Իրանը Կասպից ծովում խոշոր զորավարժություն է սկսել. նկարներ

Կասպից ծովում մեկնարկել են Իրանի ռազմածովային ուժերի զորավարժությունները, որոնք կրում են «Ամանիյաթ-է Փայդար 1400» («Կայուն անվտանգություն-1400») անվանումը:

Ուսումնական խուսավարումներում, ինչպես հաղորդվում է, գործարկվել են Իսլամական Հանրապետության ՌԾՈւ նավերն ու ավիացիան, այդ թվում` հրթիռային արձակման համակարգերի ծովային հարթակները, ուղղահայաց թռիչքով ինքնաթիռները, հարվածային ուղղաթիռները և անօդաչու թռչող սարքերը:

Ռազմածովային վարժանքներն անցկացվում են Կասպից ծովում, շուրջ 77 հազար քառ.կմ տարածքում: Խաղարկվում են ինչպես հարձակման, այնպես էլ իրանական ջրային տարածքի, տրանսպորտային ուղիների պաշտպանության դիպաշարեր:

Հաղորդվում է, որ եզրափակիչ փուլին զորավարժություններին ներգրավվելու են նաև Իրանի զինված ուժերի ծովային հետևակի ստորաբաժանումները:

Հիշեցնենք, որ այս օրերին Բաքվում անցկացվում են թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժություններ («Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք-2021»):

Միացեք մեր Telegram ալիքին

ՆԱՏՕ-ն Ռուսաստանի վրա կհարձակվի ներքաղաքական ճգնաժամի դեպքում. Ջարալլա

Ղրիմցի քաղաքագետ Վլադիմիր Ջարալլայի համոզմամբ` ՆԱՏՕ-ն Կիևի հետ համատեղ պարբերաբար զորավարժություններ է անցկացնում Սև ծովի ավազանի ուկրաինական տարածքում (Sea Breeze 2021), որպեսզի տեղեկատվական-հոգեբանական ներգործություն ունենա Մոսկվայի վրա:

Քաղաքագետի խոսքով` Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ռազմավարությունը ենթադրում է մշտական ճնշում Ռուսաստանի վրա: Ջարալլան կարծում է, որ Արևմուտքը ցանկանում է հյուծել Ռուսաստանը, այնպես, ինչպես դա իրականացվել է ԽՍՀՄ-ի դեմ «Սառը պատերազմի» գործընթացում: Բացի այդ, նրա խոսքով, ՆԱՏՕ-ն մշակում է նաև ռազմական գործողությունների իրականացման վարկածներ:

Փորձագետի համոզմամբ` եթե Ռուսաստանում սկիզբ առնի ներքաղաքական ճգնաժամ, ապա դա թույլ կտա հնարավորինս արդյունավետ ներխուժում իրականացնել: Ուստի ակնհայտ է համարում զորավարժությունների անցկացման նպատակը: Խոսքը, ինչպես նշում է, միայն Ղրիմի մասին չէ, այլ, ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանի:

Ջարալլան չի բացառում հակամարտության իրավիճակների ծագում, որոնք կարող են ի հայտ գալ նշված վարժանքների ընթացքում:

Նրա խոսքով` ՌԴ-ի ջրային տարածքը կարող են հատել` որակելով «պատահականություններ», որին կհետևի ռուսական կողմի կոշտ արձագանքը: «Արդյունքում` ոչնչից ճգնաժամ կառաջան»:

Փորձագետն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ ԱՄՆ-ը և Հարավային Կորեան պարբերաբար համատեղ խուսավարումներ են իրականացնում Կորեական թերակղզում կամ հարակից ջրային ավազանում, որոնք ուղղված են Հյուսիսային Կորեայի դեմ: Միաժամանակ, Ջարալլայի խոսքով, հաճախ են ստեղծվում այնպիսի իրավիճակներ, երբ Փխենյանը շատ խիստ է արձագանքում, ինչից հետո Սեուլն ու Վաշինգտոնը հարկադրված են լինում զսպել իրենց ռազմատենչությունը:

Սակայն Ռուսաստանի դեպքում, ինչպես նշում է փորձագետը, ավելի լավ է «վառոդը չոր պահել»:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Թուրքիան «առաջին պլան» է ձգտում. ինչպե՞ս են արձագանքում դրան Ռուսաստանում

Բազմաթիվ փորձագետներ արդեն նշել են միջազգային թատերաբեմում Թուրքիայի մեծացած դերի մասին: Համարվում է, որ Էրդողանի օրոք նրա երկիրը մեծ ազդեցություն է ստացել աշխարհում` Ֆրանսիային կամ Մեծ Բրիտանիային համարժեք (երկրորդ շարք): Սակայն Անկարան ձգտում է առաջին շարքում հայտվել: Այդ նպատակով ստեղծում է իր «Ալեքսանդր Մակեդոնացու կայսրությունը»` Արևելյան Միջերկրածովից մինչև Աֆղանստան:

Ռուսաստանում սովորել են Թուրքիային համարել երկրորդական երկիր, սակայն համարվում է, որ դա այլևս այդպես չէ: 80 մլն բնակչությամբ, զարգացած արդյունաբերությամբ ու գիտությամբ պետությունը յուրահատուկ դիրքեր ունի Կիպրոսում, Լիբիայում, Սիրիայի և Իրաքի հյուսիսում, Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում, իսկ այժմ նաև` Աֆղանստանում:

Նշվում է, որ Բայդենի վարչակազմն Էրդողանին առաջարկել է ընդլայնել թուրքական ազդեցությունը` հույս ունենալով առճակատում առաջացնել Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ: Սակայն թուրք նախագահը շարունակում է խաղալ հակասությունների վրա` պահպանելով հավասարակշռությունը բոլոր երեք առանցքային դերակատարների` Վաշինգտոնի, Պեկինի և Մոսկվայի հետ:

Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև 2016թ.-ից ռազմավարական գործընկերության առանձնահատուկ հարաբերություններ են ձևավորվել: Սակայն կողմերից յուրաքանչյուրն իր հետաքրքրություններն ունի: Ընդհանուր առմամբ, ինչպես նշվում է, Մոսկվայի ձեռքբերումը սիրիական պատերազմում ռուս-թուրքական նման հարաբերությունների հաստատումն է: Սակայն դրանք նախկինի պես փխրուն են:

Սիրիայում ռազմական գործողությունների դադարից հետո (2020թ. սկիզբ), երբ թուրքական բանակն Իդլիբում առաջին անգամ սկսեց կռվել Սիրիայի կառավարական զորքերի դեմ, Մոսկվայի և Անկարայի միջև փոխըմբռնման համաձայնություն կայացավ: Նույնը տեղի ունեցավ նաև Լիբիայում: Սակայն Արցախը խառնեց խաղաքարտերը:

Համարվում է, որ Անկարան Անդրկովկասում խստորեն պահպանում է Մոսկվայի հետ փոխգործակցության կանոնները: Սակայն այստեղ նրա քաղաքականությունն առավել հաջողված է: Փաստացի` Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև երկարաժամկետ ռազմավարական դաշնակցություն է հաստատվել, թուրքական կողմը սկսել է ամրանալ Կենտրոնասիական տարածաշրջանում և Աֆղանստանում:

Այդ ամենը ենթադրում է, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև բանակցությունների նոր փուլ է նախատեսվում: Իրավիճակը, ինչպես նշվում է, փոխվել է. անհրաժեշտ է նոր հանդիպում և մտադրությունների հստակեցում: Այդ պատճառով Պուտինի և Էրդողանի հնարավոր հանդիպման մասին լուրը զարմանալի չեն: Ընդ որում` հնարավոր է համարվում, որ այն արդեն ավելի բարդ է լինելու և առավել մեծ ազդեցություն է ունենալու համաշխարհային քաղաքականության վրա, քան Պուտինի և Բայդենի հանդիպումը` Ժնևում:

Նկարը` © РИА Новости \ Ռուս և թուրք զինվորականներ` Սիրիայում

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Թուրքիան Հյուսիսային Կիպրոսում անօդաչուների ավիաբազա է կառուցում

Թուրքական իշխանությունները Հյուսիսային Կիպրոսի լքված ռազմական օդանավակայանը, որը չի օգտագործվել 1974թ.-ից, վերակազմավորում են անօդաչու թռչող սարքերի ավիաբազայի:

Թուրքական աղբյուրների հաղորդմամբ` բացման արարողությունը տեղի է ունենալու հուլիսի 20-ին` այսպես կոչված «Կիպրոսի խաղաղապահ գործողության» 47-ամյակի օրը: Գեչիթքալայի կամ Լեֆկոնիկոյի օդանավակայանը ԱԹՍ-ների ավիաբազայի վերածելու որոշումը կայացել է այն բանից հետո, երբ 2019թ. Թուրքիան և Լիբիան ծովային համաձայնագիր են ստորագրել երկու երկրների ջրային սահմանների վերանայման վերաբերյալ:

Նշվում է, որ բացումից հետո ավիաբազան ծառայելու է ինչպես ռազմական, այնպես էլ` ոչ ռազմական անօդաչուներ: Այն ունենալու է վերանորոգման կետեր, զինապահեստներ, որոնք մշտապես են տեղակայվելու ավիաբազայում: Հաղորդվում է, որ ավիաբազան կարողանալու է ընդունել նաև F-16 կործանիչներ:

Նկարը` © DHA \ Թուրքական Բայրաքթարը` Գեչիթքալայի օդանավակայանի վրա

Միացեք մեր Telegram ալիքին

ՀՀ Զինված ուժերն ադրբեջանցիներին զրկել են որևէ գործողություն իրականացնելու հնարավորությունից

Պաշտպանության նախարարության հաղորդմամբ՝ մայիսի 12-ին և 13-ին Ադրբեջանի ԶՈՒ կողմից Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանային որոշ հատվածներում իրականացված սադրանքներից հետո ստեղծված իրադրությունը, մայիսի 19-ի առավոտյան դրությամբ, էական փոփոխություններ չի կրել։

Սադրանքի իրականացման բոլոր ուղղություններում թե՛ տարածքները, թե՛ ադրբեջանցի զինվորականները, և թե՛ նրանց ապահովման հնարավոր ուղիները, ՊՆ հայտարարության համաձայն, շարունակում են գտնվել հայկական ուժերի լիարժեք վերահսկողության տակ։

Ավելին՝ նախորդ երկու օրերին ՀՀ ԶՈՒ հավելյալ ստորաբաժանումներ են բացազատվել տեղանքում, իսպառ զրկելով ադրբեջանցիներին նույնիսկ տեսականորեն որևէ գործողություն իրականացնելու հնարավորությունից, որպես իրադրության՝ իրենց համար խելամիտ լուծում թողնելով բացառապես վերադարձը ելման դիրքեր։

Այդուհանդերձ, խնդրի խաղաղ կարգավորման շուրջ բանակցությունները դեռևս ընթացքի մեջ են։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը լիահույս է, որ դրանք կտան ցանկալի արդյունք, և ստեղծված իրադրությունը կհանգուցալուծվի խաղաղ ճանապարհով։

Միևնույն ժամանակ ՊՆ հայտարարել է, որ ողջամիտ ժամկետներում լուծման բացակայության դեպքում Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն իրավունք է վերապահում խնդիրը կարգավորել այլ, այդ թվում նաև ուժային տարբերակով։

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Փաշինյանն ու Լուկաշենկոն արտաքին սպառնալիքներն են քննարկել

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հետ:

Ինչպես հաղորդվում է` Նիկոլ Փաշինյանը զրուցակցին ներկայացրել է վերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող զարգացումները: Նա նշել է, որ ադրբեջանական կողմը, ոտնահարելով միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը, խախտել է սահմանը և ներխուժել Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածք: ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատարը զրուցակցի ուշադրությունը հրավիրել է ՀԱՊԿ շրջանակում հարցը պատշաճ քննարկելու և տեղի ունեցածի վերաբերյալ ՀԱՊԿ գործընկեր երկրների դիրքորոշումների համադրման անհրաժեշտության վրա:

Հայկական կողմը նշում է, որ նախագահ Լուկաշենկոն մտահոգություն է հայտնել ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ և պատրաստակամություն հայտնել ջանքեր գործադրել` իրավիճակը խաղաղ հանգուցալուծելու նպատակով:

Բելառուսական աղբյուրի հաղորդմամբ` զրույցի ընթացքում կողմերը քննարկել են երկու երկրներում ստեղծված իրավիճակը, ինչպես նաև մտքեր են փոխանակել օրակարգային մի շարք հարցերի, առկա վտանգների և մարտահրավերների վերաբերյալ:

Նշվում է, որ, հաշվի առնելով Դուշանբեում կայանալիք ՀԱՊԿ ԱԳ նախարարների խորհրդի նիստը, զրույցի ընթացքում քննարկվել են նաև հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող գործընթացները:

Հիշեցնենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն այն քչերից էր, ով շնորհավորել է Լուկաշենկոյին 2020թ. օգոստոսին նախագահի պաշտոնում վերընտրվելու առթիվ:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Հայաստանը վճռական է բոլոր միջոցները ձեռնարկել՝ ապահովելու իր տարածքային ամբողջականությունը. ԱԳՆ

ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակի մեկնաբանությունը.

«Մեկ անգամ ևս ընդգծում ենք, որ ադրբեջանական կողմը ներխուժել է Հայաստանի ինքնիշխան տարածք: Մենք բարձր ենք գնահատում մեր միջազգային գործընկերների կոչերն ուղղված Ադրբեջանին՝ անհապաղ դուրս բերելու իր զինված ստորաբաժանումները ՀՀ տարածքից:

ՀՀ ԱԳ նախարարությունը հուսով է, որ ադրբեջանական կողմը կանսա այդ կոչերին և չի գնա իրադրության հետագա լարման:

Հայաստանի Հանրապետությունը վճռական է բոլոր միջոցները ձեռնարկել՝ ապահովելու իր տարածքային ամբողջականությունը, ինչի մասին տեղեկացրել է նաև իր գործընկերներին տարբեր հարթակներում»:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Հայկական կողմն ադրբեջանցիներից հստակ պահանջել է առանց որևէ նախապայմանի ելման դիրքեր վերադառնալ

ՀՀ ՊՆ հաղորդագրության համաձայն` մայիսի 12-ին և 13-ին, «սահմանների ճշգրտման» պատրվակով ադրբեջանական ԶՈւ կողմից Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանային որոշ հատվածների հանդեպ իրականացված ոտնձգություններից հետո ստեղծված իրադրությունը դեռևս չի փոփոխվել:

Հայկական կողմն, ինչպես նշվում է, ադրբեջանական զինվորականներին ներկայացրել է իր հստակ պահանջը` առանց որևէ նախապայմանի ելման դիրքեր վերադառնալու վերաբերյալ: 

Հաղորդվում է, որ խնդիրը խաղաղ հանգուցալուծելու նպատակով դեռևս մայիսի 12-ից սկսված բանակցությունները կշարունակվեն վաղը:

Պաշտպանության նախարարությունը միաժամանակ նշել է, որ այսօր առավոտից համացանցում և տարբեր լրատվամիջոցներով շրջանառվող տեղեկությունները ադրբեջանական ԶՈւ ստորաբաժանումների առաջխաղացման նոր դեպքերի մասին չեն համապատասխանում իրականությանը:  

«Ադրբեջանական ստորաբաժանումները  մայիսին 13-ից հետո ոչ միայն առաջ չեն եկել, այլև, հայկական ԶՈւ գործողությունների արդյունքում ստիպված են եղել հեռանալ որոշ տարածքներից: Եվս մեկ անգամ կոչ ենք անում ձեռնպահ մնալ չստուգված, առավել ևս կեղծ տեղեկություններ տարածելուց, մանավանդ այսպիսի զգայուն խնդիրների շուրջ»:

Գերատեսչությունը խոստացել է, որ իրադրության ցանկացած զարգացման դեպքում Պաշտպանության նախարարությունը հանդես կգա համապատասխան հայտարարությամբ:

Նկարը` © ՀՀ ՊՆ

Միացեք մեժ Telegram ալիքին

Դեսպանն ԻԻՀ ԱԳՆ տեղակալին է ներկայացրել Սյունիքում ստեղծված իրադրությունը

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Արտաշես Թումանյանը հանդիպում է ունեցել ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Մոհսեն Բահարվանդի հետ։

ՀՀ ԱԳՆ հաղորդմամբ` դեսպան Թումանյանը հանգամանալից ներկայացրել է մայիսի 12-ից Ադրբեջանի զինված ուժերի գործողությունների հետևանքով Հայաստանի Սյունիքի մարզում ստեղծված իրադրությունը՝ անթույլատրելի համարելով Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ ոտնձգության փորձերը:

ԻԻՀ ԱԳ նախարարի տեղակալի խնդրանքով Արտաշես Թումանյանը ներկայացրել է լարվածության թուլացման ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը: Ինչպես նշվում է` զրուցակիցներն ընդգծել են տարածաշրջանային անվտանգության ու կայունության սպառնալիքների չեզոքացման հրամայականը, այդ թվում՝ երկու երկրների համագործակցության միջոցով:

Նկարը` © MFA

Միացեք մեր Telegram ալիքին

3 օր է Տավուշում եմ. ամեն ինչ հանգիստ է եղել ու կա. Սաֆարյան

Մամուլում շարունակում են տարածվել խուճապ առաջացնող տեղեկությունները ՀՀ սահմանի տարբեր հատվածներում լարվածության մասին: Դրանցից մի քանիսը` Սյունիքի և Գեղարքունիքի մասին, արդեն որոշակիորեն պարզաբանվեցին պատկան մարմինների կողմից, շեշտվեց, որ զինված միջադեպեր չեն գրանցվել: Այժմ նոր լուրեր են սկսել տարածվել, այս անգամ` Տավուշից: Հանրային խորհրդի նախագահ, ՄԱՀՀԻ հիմնադիր Ստյոպա Սաֆարյանը հայտնում է, որ Տավուշում ամեն ինչ հանգիստ է: Նրա գրառումը ներկայացնում ենք ստորև` ամբողջությամբ.

«3 օր է Տավուշում եմ։ Իմ տան գտնվելու վայրի մասին քանիցս գրել եմ’ գյուղի «դիտարկվող տեղամաս»-ում, թուրքի պոստից ուղիղ նշանառությամբ 1 կիլոմետր։ Արդեն 4-րդ զանգն եմ ստանում Բաղանիսում (իմ տունը Բաղանիս Ոսկեվան հատման կետում է), Ոսկեպարում «մարտերի» ու կրակոցների մասին։

Բառացիորեն կես ժամ առաջ ընկերոջս հետ գտնվել եմ մի վայրում, որը թուրքի պոստից 300-500 մետր է հեռու։ Այն պոստից, որը նայում է Ոսկեվանին, Բաղանիսին, Ոսկեպարին։ 3 օր է Տավուշում հանգիստ է, սիրելի հայրենակիցներ։ Այսքանը դրա համար եմ գրում, որ հասկանաք, թե որքան մոտ եմ սահմանին։

Ու ցավոք կարգավիճակս խանգարում է ամենավերջին բառերը գրեմ Տավուշի եւ ողջ Հայաստանի հանրության անդորրը խանգարող այդ թուրքերին, Ալիևի վկաներին, ստորներին, որոնք ոչ մի սրբություն ու կարմիր գիծ չունեն։ Սիրելի ժողովուրդ, հանգիստ եղեք։ Ամեն ինչ հանգիստ է եղել ու կա»։

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Թուրքերն իրենց ուսումնական անօդաչուն կամիկաձե են դարձրել

Թուրքական Turkish Aerospace Industries (TAI) ընկերությունն իր Şimşek (Շիմշեք) ուսումնավարժական անօդաչու թռչող սարքի հիման վրա ստեղծել է անօդաչու-կամիկաձե, որը հնարավոր է արձակել այլ անօդաչուից:

Şimşek-ները հայտնվել են 2009թ.: Դրանց խնդիրն է եղել խաղարկել մեծ արագությամբ թռչող թիրախներ` հակաօդային պաշտպանության վերգետնյա և ծովային համակարգերի, ինչպես նաև «երկինք-երկինք» դասի հրթիռների փորձարկումների համար: Անօդաչուի արագությունը կարող է հասնել 740 կմ/ժ-ի, թռչում են 305-4572 մ բարձրության վրա: Թեև սկզբնապես Şimşek-ն արձակել են կատապուլտից և միայն փորձարկումների համար, նախորդ տարի դրանք ներդաշնակեցվել են ինքնաթիռատիպ Anka անօդաչուի հետ` մարտական գործողություններին մասնակցելու նպատակով:

TAI-ի գործադիր տնօրեն Թեմել Քոթիլը վերջերս հայտարարել է, որ Şimşek-ը դարձել է հարվածային: Այն կարող է կրել 5 կգ-անոց պայթուցիչ, իսկ անօդաչուից արձակման դեպքում նրա թռիչքը կազմում է 100-120 կմ: Նոր մոդիֆիկացիայի մասին այլ մանրամասներ չեն հաղորդվել, սակայն նշվել է, որ դրանք արդեն պատրաստ են շահագործման:

Հաղորդվում է, որ թուրքական անօդաչու-կամիկաձեն դեռ համարժեք չէ հարվածային սպառազինությանը, օրինակ, իսրայելական հետախուզահարվածային Harop-ին (Հարոպ): Սակայն քանի որ ի սկզբանե նախագծվել է օդանավի կառուցվածքով, այդ պատճառով նրա արագությունն ու մանևրելու ունակությունները բարձր են, քան հարվածային սպառազինությանը: Şimşek-ները նաև ավելի մատչելի են, դրանց արտադրությունն ավելի հեշտ է:

Harop-ը և մյուս հարվածայինները խոշոր են, կիրառության ավելի լայն տիրույթ ունեն և ավելի մեծ պայթուցիչ կարող են կրել: Իսկ Şimşek-ը դեռևս չունի օպտիկական ընդունիչներ կամ տվյալների փոխանցման աղբյուրներ, որոնք նրան թույլ կտային կենտրոնանալ թիրախի վրա: Դրանք նաև հնարավոր չէ հեռակառավարել: Նշվում է, որ նշված սարքավորումներով հագենալու դեպքում անօդաչուի թռիչքային հնարավորությունները կարող են նվազել, արժեքը` բարձրանալ:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Կենտրոնական Ասիայում «Երկրորդ Արցախ» է կանխատեսվում

Ռուսաստանի հարավային սահմաններում նոր պատերազմ է` առանց այդ էլ անկայուն տարածաշրջանում կողմնակի ուժերի ազդեցության աճի օրինաչափ դրսևորմամբ. Ղրղզստանը և Տաջիկստանը, որոնց ռազմական ընդհարման պատճառ է համարվում Իսֆարա գետի ջրի պատկանելիությունը, չնայած` ՀԱՊԿ անդամ երկրներ են, սակայն աշխարհաքաղաքական հետաքրքրությունների տարբեր գոտիներում են. Ղրղզստանը` թյուրքական, Տաջիկստանը` պարսկական:

Վերջին տասնամյակներում Թեհրանն ընդլայնել է ազդեցությունը Տաջիկստանում` քաղաքական, մշակութային և տնտեսական առումներով: Հենց Դուշանբեում է բացվել պետական Fars տեղեկատվական գործակալության արտասահմանյան առաջին գրասենյակներից մեկը, և ներկայումս Իրանը Չինաստանից հետո երկրորդ խոշոր ներդրողն է Տաջիկստանում:

Թուրքիան և Իրանն արդեն պատրաստակամություն են հայտնել մասնակցել Իսֆարայի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը: Սակայն, ինչպես երևում է, դա դեռ դիվանագիտական մակարդակում է: Իրականում երկու երկրներն էլ կարող են հետաքրքրված լինել նրանում, որ օտար ձեռքերով պայքարեն միմյանց դեմ:

Իսֆարա գետի շուրջ սահմանային հակամարտությունը բազմամյա պատմություն ունի: Տաջիկստանն ու Ղրղզստանը, միաժամանակ, հարցն արմատապես լուծելու կողմնակիցներ են, ինչպես դա փորձեցին անել թուրք-ադրբեջանական ահաբեկչական ուժերն Արցախի պարագայում:

Պատահական չէ, որ Իսֆարայի համար մարտական գործողությունները սկսվեցին 2020թ. Արցախյան պատերազմի ավարտից ընդամենը կես տարի անց: Անկարան արդեն ընդգծել է իր ռազմաքաղաքական հետաքրքրությունը Կենտրոնական Ասիայում. արտգործնախարար Մևլյութ Չավուշօղլին մարտի 6-9-ը այցեր է ունեցել Ուզբեկստան, Թուրքմենստան և Ղրղզստան:

Ուզբեկական կողմի հետ Թուրքիան արդեն պայմանագիր է կնքել անվտանգության ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ, իրականացրել են համատեղ զորավարժություններ, որոնց հետևել է անձամբ Թուրքիայի ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ գեներալ Յաշար Գյուլերը:

Ղրղզստանի դեպքում Թուրքիան առայժմ մտադիր է ազատ առևտրի գոտի ստեղծել և առևտրաշրջանառությունը հասցնել տարեկան 1 մլրդ դոլարի: Դրանում ներառվելու են նաև պաշտպանական ոլորտի ծախսերը: Ընդգծվում է, որ Արցախյան պատերազմից հետո Ղրղզստանում նույնպես մեծացել է հետաքրքրությունը թուրքական ռազմատեխնիկայի և, առաջին հերթին, ռազմական անօդաչուների նկատմամբ:

Աղբյուրը նաև հիշեցնում է, որ ապրիլի 3-ին Ղրղզստանի ԱԳ նախարարը հանդիպել է ադրբեջանցի գործընկերոջը: Պաշտոնական տվյալներով` քննարկվել է նաև Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակը:

Միացեք մեր Telegram ալիքին

Քաղաքացիական ինստիտուտները հետպատերազմյան Իսրայելում` որպես բանակի զարգացման գործոն

Քաղաքացիական ինստիտուտների կողմից իրականացվող գործունեությունը երկրի ներսում բավականին կարևոր է իշխանությունների կողմից ավելի թափանցիկ, հաշվետու և պատասխանատու գործելակերպի համար: Այսինքնայս ինստիտուտները հանգեցնում են պետության որակապես առավել զարգացմանը, երբ երկրում քաղաքացիները մասնակից են դառնում երկրի ղեկավարման գործընթացին, իսկ իշխանությունները պատասխանատու են դառնում հասարակության առջև: Այս գործոններն իրենց ազդեցությունն ունեն նաև Զինված ուժերի (ԶՈւ)վրա: Սա կարևոր է հատկապես պաշտպանական ոլորտի կառավարման համար, այդ թվում՝ ԶՈւքաղաքացիական վերահսկողության ապահովման առումով, իսկ երկրում մեծացող ժողովրդավարական գործընթացներն էլ իրենց որոշակի ազդեցությունն են ունենում ԶՈՒ-ի վրա: Սա ունի երկու հիմնական պատճառ՝ նախ հասարակությունում քաղաքացիների պահանջատիրության և տեղեկատվություն ստանալու պահանջի մեծացումը և երկրորդ՝ հանրային կառավարման նկատմամբ քաղաքացիների վստահությունն ու աջակցությունն ունենալու անհրաժեշտությունը:

 Ուստի հասարակություն-քաղաքացի կապը պետք է լինի անխախտելի, երկուստեք գործենհամաժամանակացված, որն էլ կհանգեցնի հասարակության կողմից բանակի կազմակերպման, ինչպես նաև բանակի մասին պատկերացումների և կերպարի փոփոխության: Երկրի ԶՈւ-ի նկատմամբ քաղաքացիական վերահսկողության հաստատման արդյունավետությունը պայմանավորված է տվյալ հասարակության ժողովրդավարացման, բարեկեցության աստիճանով։ ԶՈւ-ի նկատմամբ հասարակության վերահսկողությունը սոցիալական, հասարակական բնույթի շարունակական, բազմաշերտ գործընթաց է, որում ներգրավված է հասարակությունն իր բոլոր ինստիտուտներով ու գործառույթներով։ Տվյալ երկրի և հասարակության ժողովրդավարական որակական աստիճանից է կախված, թե բանակի նկատմամբ հասարակական վերահսկողությունն ինչ արդյունավետությամբ կներկայացվի բանակ-պետություն հարաբերություններում: Սա առավել ակնհայտ ձևավորում ու զարգացում ստացավ Իսրայելում 20-րդ դարի կեսերին:

Իսրայելը, շրջափակված լինելով իրեն թշնամի արաբական պետություններով, չունենալով նաև հարուստ բնական ռեսուրսներ, ստիպված էր կառուցել բանակ, պետություն և տնտեսություն: Առաջին հայացքից թվում է, թե Իսրայելն առաջնահերթ պետք է ուշադրություն դարձներ բանակի վրա՝ անուշադրության մատնելով պետական, տնտեսական, քաղաքացիական ինստիտուտների ձևավորումը և առավել ևս դրանց զարգացումը: Իսրայելն առաջինը ձեռնամուխ եղավ պետականություն կառուցելու իր գործընթացին, չնայած դեռևս 20-րդ դարի առաջին տասնամյակներից հրեա քաղաքական-հասարակական գործիչներն ակտիվ աշխատանքներ են իրականացրել պաշտպանական-քաղաքացիական հարաբերությունների կանոնակարգման ուղղությամբ։

Իսրայելում պաշտպանական ոլորտի հարցերում ի հայտ եկավ մի սկզբունք, այսպես կոչված՝ «քաղաքացի-զինվորական»-ը, որը պետք է ուղենիշային լիներ բոլոր հրեաների համար։ Պետության հիմնադրումից հետո «քաղաքացի-զինվորական» մոդելը զգալի ազդեցություն ունեցավ երկրի պաշտպանական-քաղաքացիական հարաբերությունների կանոնակարգման առումով, որը նախատեսում էր ԶՈւ-ի զարգացման գործում հասարակության ինտեգրման մեխանիզմների ներդրում։ Սա, ընդհանուր առմամբ, իրենից չէր ներկայացնում միլիտարիզացիայի մակարդակի աճ, այն ուղղակիորեն հասարակությանը բերում էր մի կարգավիճակի, երբ Իսրայելի յուրաքանչյուր քաղաքացի ռազմական գործողությունների ժամանակ դառնում էր պատրաստի պրոֆեսիոնալ զինվոր: Այս իրավիճակին հասնելու համար Իսրայելից երկար ժամանակ չպահանջվեց, քանզի այդ երկիրը գրեթե յուրաքանչյուր 10 տարին մեկ լայնածավալ պատերազմի մեջ էր մտնում 300մլն-անոց արաբական աշխարհի դեմ: Այդ պատճառով այս գործընթացներն Իսրայելում տեղի ունեցան բավականին արագ, քանի որ այլընտրանքն ուղղակիորեն բացակայում էր:

1949թ. Բանակի կիրառման դոկտրինի հրապարակված կետերն ամբողջապես ներկայացնում են Իսրայելի իրավիճակն իր սահմաններից դուրս, ինչը գրեթե ամբողջապես համապատասխանում է հայաստանյան ներկայիս իրականության հետ, ինչպես օրինակ՝

  • Վեճը հարևանների հետ կայանում է ոչ թե սահմանների անհամաձայնության, այլ Իսրայելի գոյության համար: Իսրայելի թշնամիները պատերազմ կվարեն նրա դեմ այն ոչնչացնելու նպատակով:
  • Հաշվի առնելով աշխարհագրական դիրքը, ինչպես նաև թշնամու կենդանի ուժի և զինտեխնիկայի առավելությունը՝ իրական նպատակը պետք է լինի թշնամու զինված ուժերին այնպիսի հարված հասցնելը, որպեսզի այն շարքից դուրս գա հնարավորինս երկար ժամանակով:
  • Փոքր տարածքը, խիստ կտրտված սահմանները և ռազմաճակատին մոտ գտնվող բնակավայրերը զրկում են Իսրայելին ցանկացած ռազմավարական նշանակալիությունից: Պաշտպանվելու համար ոչ մի բնական խոչընդոտ գոյություն չունի:
  • Իսրայելը չի կարող վարել երկարատև պատերազմ: Պատերազմը ստիպում է իրականացնել բնակչության այնպիսի մեծ տոկոսի մոբիլիզացում, որ տնտեսությունը մի քանի շաբաթ անց պարզապես կդադարի գործել, իսկ պատերազմը կհանգեցնի ժողովրդագրական խնդիրների և այլն:

Իսրայելը ստեղծված իրավիճակում սկսեց նաև պետական, քաղաքացիական ինստիտուտների ձևավորման և զարգացման գործընթացը: Այն առաջնահերթ ենթադրում էր պետություն-բանակ տարանջատում: Սրա լավագույն օրինակը մեր օրերում պաշտպանության բանակի և պաշտպանության նախարարի հաստիքներն են (Հայաստանում՝ Գլխավոր շտաբ և Պաշտպանության նախարարություն), երբ պաշտպանության նախարարը հանդես է գալիս քաղաքացիական անձ, իսկ նախարարությունը՝ որպես քաղաքացիական վերահսկողության գործոններից մեկը, իսկ պաշտպանության բանակը՝ բուն մարտական գործողություններ և առաջադրանքներ իրականացնող մարմին: Իսրայելում ևս այս ձևն օգտագործվեց բանակի կառավարման համար։

 Իսրայելում իր ձևավորման առաջին տասնամյակումամբողջ հասարակությունն էր ռազմականացված և սերտաճած զինված ուժերին, իսկ քաղաքական վերնախավը տասնամյակներ շարունակ ամբողջապես ձևավորվում էր այն անհատներից, ովքեր ծառայել կամ նկատելի հաջողությունների էին հասել զինված ուժերում, այս ամենը, սակայն, առանց հարցականի տակ դնելու երկրի ժողովրդավարական բնույթը և բանակի ենթակայությունը քաղաքական ու քաղաքացիական իշխանություններին: Այս տեսանկյունից ռազմականացված հասարակության առավելություն կարող է դիտվել ռազմական բարձր արդյունավետությունը, սակայն դժվար կլինի դա վստահաբար պնդելը, քանի որ հասարակության մեծ մասը ծառայում է Զինված ուժերում կամ գտնվում է պահեստազորում ուկատարյալ պատրաստի բանակ ունենալու համար պատրաստ է որոշ «արժեքներ» ստորադասել մեծ մարտահրավերներին:

Այս համատեքստում անհրաժեշտ է նշել, որ օբյեկտիվ պատճառներով բանակը որոշակի ազդեցություն է ունենում պետության կամ քաղաքական գործընթացների վրա, ինչպես օրինակ, Իսրայելի պատմության ընթացքում վարչապետների մեծամասնությունը կամ նախկին գեներալներ են կամ զինվորականներ: Իհարկե,այս խնդրի օբյեկտիվությունը բխում է նրանից, որ Իսրայելում փողոցում քայլող յուրաքանչյուր քաղաքացի զինվորական է կամ այդպիսի ծառայության փորձ ունի: Նշված փաստը, սակայն, չի խանգարում, որ բանակը ենթարկվի երկրի քաղաքական ղեկավարությանը, որտեղ քաղաքացիական վերահսկողության ինստիտուտները կարևոր դեր են խաղում: Իհարկե, երկրում ռազմական հեղաշրջումներիվտանգմշտապես կա, սակայն քաղաքացիական ինստիտուտների զարգացման, ինչպես նաև ժողովրդավարության մակարդակի աճն ամբողջապես կանխում է երկրում խոշոր ցնցումները: Սակայն սրան պետք է ավելացնել այն փաստը, որ քաղաքական ղեկավարության հետ միասին երկրի ղեկը մշտապես եղել է նաև ռազմական ղեկավարների ձեռքին, ուստի այս երկու թևերի համընդհանուր գործունեությունն ամբողջապես կանխում է ԶՈւ-ի՝ քաղաքական գործընթացների մեջ խառնվելը: Ինչպես նաև չի կարելի շրջանցել այն փաստը, որ Իսրայելը մշտական լարվածության մեջ էր արաբական երկրների հետ, ուստի ռազմական թևը ոչ թե նայում էր երկրի սահմաններից ներս՝ որոշ գործընթացներին մասնակցելու գայթակղությամբ, այլ երկրի սահմաններից այն կողմ: Սա Իսրայելի Զինված ուժերի համարհիմնարար արժեք է:

Անկախացումից հետո բանակ-տնտեսություն հարաբերություններն ամենահետաքրքրականն էին Իսրայելում: Ամենահիմնական ու ամենասկզբունքային բաղադրիչն այն է, որ անվտանգությունը և ռազմական բաղադրիչը չեն դիտարկում մեկուսի։ Երկրի ու ժողովրդի անվտանգությունն այնտեղ դիտարկվում է ռազմական, քաղաքական, աշխարհաքաղաքական, իրավական, տնտեսական ու կրթամշակութային մի բազմաշերտ համապատկերում, որում յուրաքանչյուր շերտ ծառայում է համընդհանուր նպատակին և յուրովի կարևոր ու անփոխարինելի է։ Իսրայելում բանակի հզորացմանը զուգընթաց կամ նույնիսկ մի քայլ առաջ ապահովվել է սեփական երկրում ազատ ու ստեղծագործ աշխատանքով զբաղվելու և այն դեպի բանակ մղելուն միտված ռազմավարությունը։ Իսրայելի պաշտպանության բանակը, թերևս, ամենաշատն է հետաքրքրված երկրի բնակչության արհեստավարժության և համակրթվածության մակարդակի բարձրացմամբ, բանակի մարտունակությունն էլ անմիջականորեն առնչված է երկրի տնտեսական հրաշքին։ Բանակն ամենամեծ սպառող կառույցներից է, որը ցանկացած պետության, հատկապես անվտանգության լուրջ խնդիրներ ունեցող երկրների բյուջեների համար մեծ բեռ է։ Սակայն Իսրայելում բանակը «ֆինանսական բեռից» վերածվել է տնտեսական շարժիչ ուժի, քանի որ մատակարարումները լինում են առավելագույնս թափանցիկ, և այդ գործում խրախուսվում է հատկապես փոքր ու միջին բիզնեսների մասնակցությունը։

Այսպիսով, Իսրայելում պաշտպանական կառույցների նկատմամբ հասարակական վերահսկողության հաստատման գործիքակազմի կիրառությունը, որպես կանոն, աչքի է ընկել արդյունավետությամբ և նպաստել այդ պետությունում պաշտպանական-քաղաքացիական հարաբերությունների կանոնակարգմանը, հասարակությունում զինված ուժերի ինտեգրմանը, զինված ուժերի նկատմամբ հասարակական կարծիքում առկա կարծրատիպերի հաղթահարմանն ու բանակի դրական կերպարի ամրապնդմանը։

Բարդ ու բազմաշերտ է ազգ-բանակի կամ զանգվածային բանակի իսրայելական մոդելը։ Նրա բոլոր բաղադրիչները մի կողմ դնելով շեշտը դնել միայն համատարած զորակոչման վրա՝ պարզունակ ու վնասակար մոտեցում է։ Իսրայելում երիտասարդներին պատրաստում են բանակի համար՝ ուշադրություն դարձնելով ամեն մի մանրուքի վրա։ Իսրայելի բանակին պետք են ոչ միայն նվիրված ու հայրենասեր, այլև գիտակից ու բազմահմուտ զինծառայողներ, ինչի ուղղությամբ էլ բանակը լուրջ միջոցներ է ձեռնարկում քաղաքացիական կյանքում։

Այստեղ բանակ-պետությունը հանդես է գալիս ոչ թե որպես փոխզսպող ուժ, այլ համակարգը հստակ գործում է ուղղահայացով, ինչն արդեն հնարավորություն է տալիս բանակին հեռու պահել քաղաքական գործընթացներից, որքան էլ դրա գայթակղությունը բավականին մեծ է:

Պետությունը քաղաքացի-զինվոր կոնցեպցիայով առաջ է շարժվում՝ հիմնականում կենտրոնանալով երկու գործոնի համընթաց գործելու համար, ինչը պետությանը, բանակին, տնտեսությանը հնարավորություն է տալիս գործել առանձին, բայց ոչ մեկուսի, մեկը մյուսի հետ համաձայնեցնելով՝ երկիրը դարձնել աշխատող ամբողջական համակարգ:

Հարություն Մաթևոսյան

Ժողովրդավարության XVI դպրոցի շրջանավարտ

Աղբյուրներ և գրականություն

Սույն հոդվածի թեզերը զեկուցվել են Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի (ՄԱՀՀԻ) 6-րդ՝ «Պաշտպանություն, անվտանգություն և ժողովրդավարություն» երիտասարդական ֆորումի ժամանակ։

«Ժողովրդավարություն, անվտանգություն և արտաքին քաղաքականություն» ծրագիր (NED)

Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտ (ՄԱՀՀԻ)

Նկարը՝ ՄԱՀՀԻ-ի

Միացեք մեր Telegram ալիքին